Trong kế toán chi phí của doanh nghiệp sản xuất, chi phí sản xuất trực tiếp là yếu tố cốt lõi quyết định giá thành sản phẩm và hiệu quả kinh doanh. Cùng Công ty kế toán ACC tìm hiểu chi tiết và đầy đủ nhất về chi phí sản xuất trực tiếp theo quy định hiện hành của Luật Kế toán 2015. Nếu bạn cần hỗ trợ tư vấn kế toán chi phí hoặc xây dựng hệ thống quản lý chi phí, hãy liên hệ Công ty kế toán ACC để được hỗ trợ chuyên sâu.

1. Vai trò của chi phí sản xuất trực tiếp

Chi phí sản xuất trực tiếp là những khoản chi phí có thể quy nạp trực tiếp vào từng đối tượng tập hợp chi phí cụ thể (sản phẩm, đơn hàng, phân xưởng).

• Vai trò quan trọng : Chi phí sản xuất trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất, là cơ sở chính để tính giá thành sản phẩm, định giá bán và đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
• Ý nghĩa trong quản trị : Giúp lãnh đạo theo dõi sát sao biến động chi phí theo từng sản phẩm, từng đơn hàng, từ đó đưa ra quyết định điều chỉnh kịp thời về nguyên liệu, nhân công và quy trình sản xuất.
• Sự khác biệt với chi phí gián tiếp : Chi phí sản xuất trực tiếp có thể quy nạp trực tiếp vào đối tượng, trong khi chi phí sản xuất chung (gián tiếp) phải phân bổ theo tiêu thức hợp lý.

2. Chi phí sản xuất trực tiếp là gì? Chi tiết

Chi phí sản xuất trực tiếp là tổng hợp các khoản chi phí có quan hệ trực tiếp, rõ ràng với việc tạo ra sản phẩm hoàn thành trong kỳ kế toán.

• Định nghĩa theo quy định kế toán : Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
• , chi phí sản xuất trực tiếp gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621) và chi phí nhân công trực tiếp (TK 622), được tập hợp trực tiếp vào đối tượng tính giá thành mà không cần phân bổ.
• Cấu thành chính : Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là giá trị nguyên liệu, vật liệu chính và phụ dùng trực tiếp để chế tạo sản phẩm; chi phí nhân công trực tiếp là tiền lương, phụ cấp và các khoản trích nộp BHXH, BHYT, KPCĐ cho công nhân trực tiếp sản xuất.
• Đặc điểm nổi bật : Có quan hệ nhân quả rõ ràng với sản phẩm, dễ dàng quy nạp và theo dõi theo từng chứng từ phát sinh, giúp kế toán tính giá thành sản phẩm một cách chính xác.
• Ý nghĩa thực tiễn : Đây là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp xây dựng định mức tiêu hao, kiểm soát lãng phí và đánh giá năng suất lao động theo Luật Kế toán 2015.

Xem thêm: Chi phí sản xuất chung là gì? Tìm hiểu thêm

3. Phân loại chi phí sản xuất trực tiếp theo quy định hiện hành

Việc phân loại rõ ràng chi phí sản xuất trực tiếp giúp doanh nghiệp dễ dàng quản lý và kiểm soát chi phí theo từng yếu tố.

• Phân loại theo yếu tố kinh tế : Gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp; đây là cách phân loại cơ bản và phổ biến nhất theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
• Phân loại theo đối tượng tập hợp chi phí : Chi phí trực tiếp cho từng sản phẩm, từng đơn đặt hàng hoặc từng phân xưởng sản xuất, giúp tính giá thành riêng biệt cho từng loại sản phẩm.
• Phân loại theo tính biến động : Chi phí biến đổi trực tiếp (thay đổi theo sản lượng) và chi phí cố định trực tiếp (không thay đổi theo sản lượng nhưng vẫn quy nạp trực tiếp được), hỗ trợ phân tích điểm hòa vốn.
• Lưu ý khi phân loại : Doanh nghiệp phải áp dụng nhất quán phương pháp phân loại giữa các kỳ kế toán và thuyết minh rõ ràng trong báo cáo tài chính theo Luật Kế toán 2015.

Xem thêm: Hướng dẫn cách hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành

4. Cách hạch toán chi phí sản xuất trực tiếp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Hạch toán chi phí sản xuất trực tiếp cần được thực hiện chính xác, kịp thời và có chứng từ hợp pháp để đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính.

• Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp : Khi xuất kho nguyên liệu dùng trực tiếp cho sản xuất, ghi Nợ TK 621, Có TK 152; cuối kỳ kết chuyển vào TK 154 (Chi phí sản xuất dở dang).
• Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp : Tiền lương và các khoản trích nộp cho công nhân trực tiếp sản xuất được ghi Nợ TK 622, Có TK 334, 338; sau đó kết chuyển vào TK 154.
• Kết chuyển cuối kỳ : Toàn bộ chi phí sản xuất trực tiếp được tập hợp trên TK 154, sau đó phân bổ cho sản phẩm hoàn thành (kết chuyển sang TK 632) và sản phẩm dở dang còn lại.
• Đặc thù doanh nghiệp nhỏ và vừa : Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, cách hạch toán được đơn giản hóa nhưng vẫn phải đảm bảo nguyên tắc tập hợp trực tiếp và chứng từ hợp pháp.

5. Lưu ý quan trọng khi quản lý và kiểm soát chi phí sản xuất trực tiếp

Quản lý chi phí sản xuất trực tiếp tốt giúp doanh nghiệp giảm giá thành và tăng lợi nhuận, nhưng cần chú ý một số vấn đề sau.

• Xây dựng định mức tiêu hao : Doanh nghiệp cần xây dựng định mức nguyên vật liệu và nhân công hợp lý, làm căn cứ để kiểm soát và phân tích biến động chi phí theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
• Kiểm soát chứng từ : Tất cả chi phí trực tiếp phải có chứng từ gốc hợp pháp, hóa đơn GTGT đầy đủ; thiếu chứng từ sẽ không được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Phân tích biến động : Định kỳ so sánh chi phí thực tế với định mức hoặc kế hoạch để tìm nguyên nhân và có biện pháp khắc phục kịp thời.
• Rủi ro thường gặp : Ghi nhận sai đối tượng, phân bổ nhầm chi phí trực tiếp thành gián tiếp hoặc ngược lại, dẫn đến sai lệch giá thành sản phẩm và báo cáo tài chính.

6. Câu hỏi thường gặp về chi phí sản xuất trực tiếp

Chi phí sản xuất trực tiếp gồm những gì?

Chi phí sản xuất trực tiếp gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp.

Chi phí sản xuất trực tiếp có được tính vào giá thành sản phẩm không?

Có, đây là hai yếu tố chính cấu thành giá thành sản phẩm hoàn thành.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa hạch toán chi phí sản xuất trực tiếp như thế nào?

Áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC với cách hạch toán đơn giản hơn nhưng vẫn phải tập hợp trực tiếp theo đối tượng.

Làm thế nào để giảm chi phí sản xuất trực tiếp hiệu quả?

Xây dựng định mức tiêu hao, lựa chọn nhà cung cấp uy tín, nâng cao năng suất lao động và áp dụng công nghệ tiết kiệm nguyên liệu.

Nếu bạn cần hỗ trợ xây dựng định mức chi phí, hướng dẫn hạch toán hoặc tư vấn kiểm soát chi phí sản xuất trực tiếp cho doanh nghiệp, hãy liên hệ Công ty kế toán ACC để được tư vấn chi tiết và chuyên nghiệp. Để được tư vấn chi tiết và thực hiện thủ tục hiệu quả, hãy liên hệ Công ty kế toán ACC ngay hôm nay.