Cách hạch toán nguyên vật liệu đóng vai trò then chốt giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí sản xuất, đảm bảo báo cáo tài chính minh bạch và tuân thủ đúng quy định hiện hành. Việc thực hiện đúng quy trình không chỉ giảm thiểu rủi ro sai sót mà còn hỗ trợ ra quyết định kinh doanh hiệu quả. Nội dung dưới đây sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết và thực tiễn nhất. Cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC tìm hiểu ngay.

1. Cách hạch toán nguyên vật liệu

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, nguyên vật liệu được ghi nhận là tài sản lưu động khi doanh nghiệp mua về để sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh. Hạch toán cần tuân thủ nguyên tắc giá gốc, bao gồm giá mua, chi phí vận chuyển và các khoản chi phí liên quan trực tiếp.

Doanh nghiệp phải phân loại nguyên vật liệu theo từng nhóm như nguyên liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu để phục vụ công tác quản lý và tính giá thành chính xác. Việc cập nhật thường xuyên trên hệ thống sổ sách giúp phản ánh đúng tình hình tồn kho và tránh thất thoát.

2. Các nguyên tắc hạch toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Nguyên tắc cơ bản là hạch toán theo giá gốc và tuân thủ phương pháp kê khai thường xuyên hoặc kiểm kê định kỳ. Giá trị nguyên vật liệu được xác định tại thời điểm nhập kho và chỉ điều chỉnh khi có chứng từ hợp lệ.

Doanh nghiệp phải đảm bảo tách biệt giữa nguyên vật liệu dùng cho sản xuất và hàng hóa để bán, tránh nhầm lẫn trong báo cáo. Thông tư 99/2025/TT-BTC cũng yêu cầu ghi nhận đầy đủ các khoản giảm giá, chiết khấu thương mại ngay khi phát sinh để giá trị thực tế được phản ánh trung thực.

Xem thêm: Cách hạch toán hàng gửi đi bán

3. Tài khoản và chứng từ sử dụng trong hạch toán

Tài khoản 152 được sử dụng để theo dõi nguyên vật liệu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Khi nhập kho, bên Nợ tài khoản 152 ghi nhận giá trị, bên Có các tài khoản liên quan như 111, 112 hoặc 331.

Khi xuất kho, doanh nghiệp ghi Nợ các tài khoản chi phí sản xuất hoặc giá thành và Có tài khoản 152. Chứng từ bắt buộc gồm hóa đơn GTGT, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho và biên bản kiểm kê. Mỗi chứng từ phải có đầy đủ chữ ký của người lập, người duyệt và thủ kho để đảm bảo tính pháp lý.

Xem thêm: Hóa đơn năm trước hạch toán vào năm sau được không?

4. Ví dụ minh họa hạch toán thực tế

Giả sử doanh nghiệp mua 10 tấn nguyên liệu với giá 50 triệu đồng, chi phí vận chuyển 2 triệu đồng. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, tổng giá trị nhập kho là 52 triệu đồng được ghi Nợ TK 152 và Có TK 331. Khi xuất 6 tấn cho sản xuất, giá trị xuất kho được tính theo phương pháp bình quân gia quyền và ghi Nợ TK 621, Có TK 152.

Cuối kỳ, doanh nghiệp thực hiện kiểm kê và điều chỉnh chênh lệch nếu có. Ví dụ này cho thấy quy trình hạch toán giúp kiểm soát chi phí chặt chẽ và hỗ trợ tính giá thành sản phẩm chính xác.

5. Câu hỏi thường gặp

Nguyên vật liệu hư hỏng trong kho được hạch toán như thế nào?

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp phải lập biên bản kiểm kê và xác định nguyên nhân. Giá trị hư hỏng được ghi giảm tài khoản 152 và chuyển sang chi phí quản lý hoặc chi phí khác tùy thuộc vào trách nhiệm. Việc xử lý cần có chứng từ đầy đủ để đảm bảo tính hợp pháp.

Có được hạch toán nguyên vật liệu theo giá thị trường không?

Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định rõ phải hạch toán theo giá gốc tại thời điểm nhập kho. Giá thị trường chỉ được sử dụng khi xác định giá trị thuần có thể thực hiện được trong trường hợp giảm giá hàng tồn kho, không áp dụng trực tiếp cho hạch toán ban đầu.

Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC không?

Mọi doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam đều phải tuân thủ Thông tư 99/2025/TT-BTC khi hạch toán nguyên vật liệu. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể áp dụng đơn giản hóa một số thủ tục nhưng vẫn phải đảm bảo nguyên tắc ghi nhận và báo cáo đầy đủ theo quy định.

Cách hạch toán nguyên vật liệu đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt để tránh rủi ro pháp lý. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình nội bộ rõ ràng và cập nhật kiến thức thường xuyên. Để được hỗ trợ chuyên sâu và tối ưu chi phí, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC ngay hôm nay để nhận tư vấn miễn phí và giải pháp phù hợp nhất.