Bảo hiểm xã hội 1 lần là chế độ hỗ trợ quan trọng giúp người lao động nhận một khoản tiền duy nhất thay vì chờ lương hưu khi không đủ điều kiện hoặc gặp hoàn cảnh đặc biệt. Việc hiểu rõ quy định này giúp người tham gia BHXH bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh mất quyền lợi dài hạn và thực hiện thủ tục đúng quy định pháp luật. Cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC tìm hiểu chi tiết để nắm vững thông tin và thực hiện hiệu quả.

1. Chế độ bảo hiểm xã hội 1 lần là gì?

Chế độ bảo hiểm xã hội 1 lần là khoản tiền trợ cấp được cơ quan Bảo hiểm xã hội chi trả một lần cho người lao động đã tham gia BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện khi đáp ứng các điều kiện nhất định theo quy định của pháp luật. Đây là một phần của chế độ hưu trí, nhằm bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ không đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc rơi vào hoàn cảnh đặc biệt như định cư nước ngoài, mắc bệnh hiểm nghèo.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 (còn hiệu lực đến 30/6/2025) và Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025), chế độ này được quy định tại Điều 60 Luật BHXH 2014 và Điều 70 Luật BHXH 2024. Người lao động được hưởng số tiền tính dựa trên thời gian đóng và mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập tháng đóng BHXH, nhưng không bao gồm phần ngân sách nhà nước hỗ trợ đối với BHXH tự nguyện (trừ một số trường hợp đặc biệt). Việc lựa chọn hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần đồng nghĩa với việc mất các quyền lợi dài hạn như lương hưu, trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất khi qua đời.

2. Điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần theo quy định hiện hành

Điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần có sự điều chỉnh rõ rệt từ ngày 01/7/2025 khi Luật BHXH 2024 chính thức có hiệu lực, nhằm hạn chế việc rút tiền sớm và khuyến khích người lao động tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu.

Trước ngày 01/7/2025: theo Điều 60 Luật BHXH 2014 và Nghị định 115/2015/NĐ-CP, người lao động được hưởng nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng BHXH (hoặc chưa đủ 15 năm đối với lao động nữ hoạt động chuyên trách/không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn) và không tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện;
• Sau một năm nghỉ việc mà chưa đủ 20 năm đóng và không tiếp tục đóng;
• Ra nước ngoài định cư;
• Mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS;
• Hoặc suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Từ ngày 01/7/2025: theo Điều 70 Luật BHXH 2024, đối với người đã tham gia BHXH trước ngày luật có hiệu lực, điều kiện được mở rộng và làm rõ thành 6 trường hợp chính. Người lao động đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị thì được hưởng nếu:

• Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng (có thể chọn trợ cấp hằng tháng thay thế theo Điều 23);
• Ra nước ngoài để định cư; đang mắc ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS;
• Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng;
• Có thời gian đóng trước ngày 01/7/2025, sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc cũng không tham gia tự nguyện và thời gian đóng chưa đủ 20 năm;
• Hoặc phục viên, xuất ngũ, thôi việc mà không đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Đối với người bắt đầu tham gia từ ngày 01/7/2025 trở đi, trường hợp sau 12 tháng không tham gia sẽ không còn được áp dụng, nhằm siết chặt việc rút tiền sớm.

Người lao động cần lưu ý rằng sau khi hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần, họ vẫn có thể tham gia lại BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện theo quy định tại Điều 2 Luật BHXH 2024, nhưng thời gian đóng trước đó sẽ không được cộng dồn cho chế độ hưu trí.

Xem thêm: Cách tính lương hưu bảo hiểm xã hội tự nguyện chi tiết

3. Cách tính mức hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần

Mức hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần được tính theo số năm đã đóng và mức bình quân tiền lương tháng (hoặc thu nhập tháng đối với BHXH tự nguyện) đóng BHXH, căn cứ Điều 60 Luật BHXH 2014, Điều 70 Luật BHXH 2024 và các văn bản hướng dẫn như Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH. Cách tính cơ bản không thay đổi lớn giữa hai luật.

Cụ thể, cứ mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 được tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Mỗi năm đóng từ năm 2014 trở đi được tính bằng 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Trường hợp thời gian đóng trước và sau năm 2014 có tháng lẻ, những tháng lẻ trước năm 2014 được chuyển sang giai đoạn từ năm 2014 để tính hưởng.

Nếu thời gian đóng chưa đủ một năm, mức hưởng bằng số tiền đã đóng nhưng tối đa không quá 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Đối với BHXH tự nguyện, mức hưởng không bao gồm số tiền Nhà nước hỗ trợ đóng (trừ trường hợp mắc bệnh hiểm nghèo hoặc suy giảm khả năng lao động cao).

Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH được tính theo quy định tại Điều 72 Luật BHXH 2024 và các nghị định hướng dẫn, có điều chỉnh theo hệ số trượt giá hàng năm.

• Đối với người hưởng lương do doanh nghiệp quyết định, tính trên toàn bộ thời gian đóng.
• Đối với người hưởng lương theo hệ số nhà nước, tùy thời điểm bắt đầu tham gia mà lấy bình quân các năm cuối (ví dụ từ năm 2020 đến 2024 lấy 20 năm cuối, từ năm 2025 trở đi lấy toàn bộ thời gian).

Công thức tổng quát là: Mức hưởng = (1,5 × số năm đóng trước 2014 × Mbqtl) + (2 × số năm đóng từ 2014 × Mbqtl), trong đó Mbqtl là mức bình quân tiền lương tháng đã điều chỉnh. Người lao động nên yêu cầu cơ quan BHXH cung cấp bảng tính chi tiết dựa trên dữ liệu sổ BHXH để đảm bảo chính xác, vì số tiền thực nhận có thể bị ảnh hưởng bởi các khoản đã hưởng trước đó hoặc hỗ trợ nhà nước.

Xem thêm: Quy định về cấp giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH

4. Câu hỏi thường gặp

Người lao động rút bảo hiểm xã hội 1 lần có bị trừ tiền thai sản đã nhận trước đó không?

Không. Chế độ thai sản và bảo hiểm xã hội 1 lần là hai chế độ độc lập theo Luật BHXH 2014 và Luật BHXH 2024. Khoản tiền thai sản đã được chi trả dựa trên điều kiện riêng và không bị trừ khi hưởng BHXH một lần. Tuy nhiên, sau khi rút, người lao động sẽ mất quyền lợi lương hưu, trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất trong tương lai.

Sau khi hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần, có được tham gia BHXH lại không?

Có. Theo Điều 2 Luật BHXH 2024, người đã hưởng BHXH một lần vẫn có thể tham gia lại BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện nếu đáp ứng điều kiện. Thời gian đóng trước khi rút sẽ không được cộng dồn để tính lương hưu, nhưng các khoản đóng mới sẽ được ghi nhận từ đầu.

Thời gian giải quyết hồ sơ hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần là bao lâu?

Theo Quyết định 863/QĐ-BNV năm 2025, cơ quan BHXH phải giải quyết trong 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu hồ sơ thiếu hoặc không hợp lệ, thời gian sẽ kéo dài cho đến khi người lao động bổ sung đầy đủ. Người lao động nên kiểm tra trạng thái hồ sơ thường xuyên qua cổng dịch vụ công.

Bảo hiểm xã hội 1 lần mang lại giải pháp tài chính tức thời nhưng cũng đồng nghĩa với việc từ bỏ các quyền lợi an sinh dài hạn quan trọng. Để được tư vấn chính xác về điều kiện, cách tính và thủ tục phù hợp với từng trường hợp cụ thể, liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC ngay hôm nay để được hỗ trợ chuyên nghiệp, đảm bảo quyền lợi hợp pháp và thực hiện đúng quy định pháp luật hiện hành.