Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quy định về đánh giá lại số dư tài khoản ngoại tệ cuối kỳ

Theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, các khoản tiền gửi ngân hàng bằng ngoại tệ như USD phải được đánh giá lại số dư tại thời điểm lập báo cáo tài chính cuối kỳ kế toán (thường là cuối tháng hoặc cuối năm). Mục đích là phản ánh đúng giá trị hợp lý của tài sản ngoại tệ trên báo cáo tài chính, tránh sai lệch do biến động tỷ giá. Việc đánh giá lại giúp doanh nghiệp ghi nhận kịp thời các khoản chênh lệch phát sinh, đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong sổ sách kế toán.

Tỷ giá sử dụng để đánh giá lại

Doanh nghiệp sử dụng tỷ giá bình quân liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm lập báo cáo tài chính để quy đổi số dư USD sang đồng Việt Nam. Cụ thể, tỷ giá này được lấy từ thông báo chính thức của Ngân hàng Nhà nước (thường công bố hàng ngày và có giá trị tham chiếu cuối kỳ). Ví dụ, nếu số dư tài khoản USD là 10.000 USD và tỷ giá bình quân liên ngân hàng cuối tháng là 24.500 VND/USD, thì giá trị quy đổi sẽ là 245.000.000 VND. Việc áp dụng tỷ giá này tuân thủ nguyên tắc nhất quán và đảm bảo tính khả thi, tránh sử dụng tỷ giá giao dịch cá nhân có thể dẫn đến sai sót.

Xem thêm: Dạ, cho em hỏi về cách hạch toán khi phát hành cổ phiếu để huy động vốn. Công ty em phát hành 10.000 cổ phiếu mệnh giá 10.000đ, giá bán 20.000đ/cổ phiếu. Phần chênh lệch giữa giá bán và mệnh giá hạch toán vào đâu?

Hạch toán chênh lệch tỷ giá hối đoái

Chênh lệch tỷ giá phát sinh từ việc đánh giá lại số dư ngoại tệ được hạch toán vào tài khoản 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái, theo hướng dẫn tại Thông tư 99/2025/TT-BTC (về hệ thống tài khoản kế toán). Tài khoản 413 dùng để phản ánh các khoản chênh lệch tạm thời, và cuối năm sẽ được kết chuyển vào thu nhập hoặc chi phí tài chính tùy theo tính chất (lãi hoặc lỗ). Quy trình hạch toán cụ thể được thực hiện như sau:

Bước 1: Xác định chênh lệch tỷ giá

Tính toán sự chênh lệch giữa giá trị số dư ngoại tệ quy đổi theo tỷ giá cuối kỳ và giá trị đã ghi sổ theo tỷ giá đầu kỳ hoặc tỷ giá trước đó. Ví dụ, nếu số dư USD tăng giá trị quy đổi (tỷ giá VND/USD tăng), phát sinh chênh lệch dương (lãi); ngược lại là chênh lệch âm (lỗ). Doanh nghiệp cần lập bảng tính chi tiết để làm cơ sở chứng từ, đảm bảo số liệu chính xác từ sao kê ngân hàng và thông báo tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước.

Bước 2: Ghi nhận bút toán hạch toán

Xem thêm: Cho em hỏi về hạch toán tiền thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp. Công ty em tạm nộp thuế TNDN quý 1 là 50 triệu. Em hạch toán Nợ 8211/Có 3334 và Nợ 3334/Có 112. Cuối năm quyết toán chênh lệch xử lý thế nào?

• Nếu chênh lệch tăng (lãi): Ghi Nợ TK 112 (Tiền gửi ngân hàng) bằng số chênh lệch, Có TK 413 (Chênh lệch tỷ giá hối đoái).
• Nếu chênh lệch giảm (lỗ): Ghi Nợ TK 413 (Chênh lệch tỷ giá hối đoái), Có TK 112 (Tiền gửi ngân hàng).

Bút toán này được thực hiện vào cuối tháng, kèm theo chứng từ nội bộ như biên bản đánh giá lại ngoại tệ. Lưu ý, chênh lệch trên TK 413 cuối năm sẽ được kết chuyển: lãi vào TK 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), lỗ vào TK 635 (Chi phí tài chính).

Bước 3: Kiểm tra và báo cáo

Sau khi hạch toán, kiểm tra lại số dư TK 112 và TK 413 trên sổ cái, đảm bảo phù hợp với báo cáo tài chính. Nếu có sai sót, điều chỉnh ngay để tránh ảnh hưởng đến thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ chứng từ liên quan ít nhất 10 năm theo quy định của Luật Kế toán 2015.

Việc tuân thủ các quy định trên giúp doanh nghiệp tránh rủi ro kiểm toán, tối ưu hóa chi phí thuế và đảm bảo báo cáo tài chính đáng tin cậy. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.