Hạch toán kế toán xây dựng công trình là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp xây dựng kiểm soát chi phí, doanh thu và tuân thủ quy định tài chính. Quy trình này đảm bảo minh bạch số liệu, hỗ trợ ra quyết định kịp thời và giảm thiểu rủi ro pháp lý trong suốt quá trình thực hiện công trình. Việc áp dụng đúng chuẩn mực còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị dự án dài hạn. Cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC tìm hiểu chi tiết hơn về nội dung này.

1. Vai trò của hạch toán kế toán trong lĩnh vực xây dựng

Hạch toán kế toán xây dựng công trình giúp doanh nghiệp ghi nhận chính xác chi phí vật tư, nhân công và máy móc theo từng giai đoạn thi công. Việc này hỗ trợ phân bổ chi phí hợp lý, tránh thất thoát nguồn lực và đảm bảo báo cáo tài chính phản ánh đúng thực tế.

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, các khoản mục chi phí phát sinh phải được theo dõi riêng biệt cho từng công trình để phục vụ công tác quyết toán sau này. Doanh nghiệp nhờ đó có cơ sở vững chắc khi lập báo cáo tài chính định kỳ và đối chiếu với chủ đầu tư.

2. Các nguyên tắc cơ bản cần tuân thủ

Nguyên tắc hạch toán yêu cầu ghi nhận chi phí theo phương pháp dồn tích và phân bổ theo tiến độ hoàn thành công trình. Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định rõ việc tập hợp chi phí trực tiếp và gián tiếp phải có chứng từ hợp lệ, đồng thời phân định rõ ràng giữa chi phí sản xuất và chi phí quản lý.

Ngoài ra, doanh thu được ghi nhận khi công trình đạt các mốc nghiệm thu cụ thể, đảm bảo phù hợp với giá trị thực tế đã thực hiện. Việc tuân thủ các nguyên tắc này giúp hạn chế sai sót trong sổ sách và tạo điều kiện thuận lợi cho kiểm toán sau này.

Xem thêm: Hướng dẫn hạch toán chi phí đào tạo nhân viên

3. Quy trình hạch toán kế toán xây dựng công trình

Quy trình hạch toán kế toán xây dựng công trình được thực hiện theo trình tự logic nhằm đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của số liệu. Dưới đây là các bước cụ thể:

Bước 1: Lập dự toán và mở sổ theo dõi công trình

Doanh nghiệp cần xây dựng dự toán chi tiết cho từng hạng mục công việc, bao gồm vật liệu, nhân công và chi phí chung. Sau đó mở sổ kế toán riêng cho công trình để theo dõi phát sinh từ đầu đến cuối. Thông tư 99/2025/TT-BTC yêu cầu hồ sơ dự toán phải được lưu trữ đầy đủ làm căn cứ hạch toán ban đầu.

Bước 2: Tập hợp chi phí phát sinh thực tế

Mọi chi phí phát sinh trong quá trình thi công được ghi nhận ngay khi có chứng từ hợp lệ. Chi phí vật tư được hạch toán theo giá thực tế xuất kho, chi phí nhân công theo bảng lương và chi phí máy móc theo giờ sử dụng. Các khoản chi phí gián tiếp được phân bổ theo tỷ lệ quy định để đảm bảo phân bổ chính xác vào giá thành công trình.

Bước 3: Ghi nhận doanh thu theo tiến độ

Doanh thu được xác định dựa trên giá trị nghiệm thu từng giai đoạn hoặc theo tỷ lệ hoàn thành công trình. Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn cách tính giá trị hoàn thành để ghi nhận doanh thu phù hợp, tránh ghi nhận sớm hoặc muộn so với thực tế. Doanh nghiệp cần đối chiếu biên bản nghiệm thu với hợp đồng để xác định số liệu chính xác.

Bước 4: Kết chuyển chi phí và xác định kết quả

Cuối kỳ hoặc khi công trình hoàn thành, chi phí đã tập hợp được kết chuyển sang tài khoản doanh thu để xác định lãi lỗ. Các khoản chênh lệch giữa chi phí thực tế và dự toán được phân tích nguyên nhân để điều chỉnh kịp thời. Bước này giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về hiệu quả tài chính của dự án.

Bước 5: Lập báo cáo và quyết toán công trình

Báo cáo tài chính công trình được lập định kỳ và gửi các bên liên quan theo quy định. Sau khi hoàn thành, doanh nghiệp thực hiện quyết toán cuối cùng với chủ đầu tư, bao gồm đối chiếu công nợ và xác nhận số liệu cuối cùng theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Xem thêm: Hạch toán tiền cấp quyền khai thác khoáng sản

4. Lưu ý khi áp dụng quy trình trong thực tế

Để tối ưu hóa quy trình hạch toán và hạn chế các rủi ro, doanh nghiệp cần chú trọng cập nhật thường xuyên các biến động về giá cả vật liệu, nhân công và máy thi công để điều chỉnh dự toán kịp thời, đảm bảo phản ánh đúng giá thành thực tế. Bên cạnh đó, việc sử dụng các phần mềm kế toán chuyên dụng để theo dõi chi tiết theo từng mã công trình sẽ giúp giảm thiểu đáng kể các sai sót do hạch toán thủ công gây ra.

Đồng thời, doanh nghiệp cần thiết lập quy trình luân chuyển chứng từ chặt chẽ từ công trường về phòng kế toán, đảm bảo mọi chi phí đều có hóa đơn và biên bản xác nhận khối lượng hợp lệ. Ngoài ra, việc tổ chức đào tạo định kỳ cho đội ngũ kế toán nắm vững các quy định của Thông tư 99/2025/TT-BTC cùng sự phân quyền rõ ràng trong phê duyệt các khoản chi phát sinh ngoài dự toán sẽ là yếu tố quyết định để kiểm soát dòng tiền hiệu quả và duy trì sự đồng bộ trong quy trình hạch toán.

5. Câu hỏi thường gặp

Quy trình hạch toán kế toán xây dựng công trình có bắt buộc phải mở sổ riêng cho từng công trình không?

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp bắt buộc phải theo dõi chi phí và doanh thu riêng cho từng công trình để đảm bảo tính chính xác khi quyết toán. Việc này giúp phân định rõ ràng trách nhiệm và hỗ trợ kiểm soát chi phí hiệu quả trong suốt quá trình thi công.

Chi phí gián tiếp được phân bổ như thế nào theo quy định hiện hành?

Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định chi phí gián tiếp được phân bổ theo tỷ lệ giữa chi phí trực tiếp của từng công trình với tổng chi phí trực tiếp của tất cả công trình. Phương pháp này đảm bảo sự công bằng và phản ánh đúng mức độ sử dụng nguồn lực chung.

Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm nào trong quá trình xây dựng?

Doanh thu được ghi nhận khi có biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành hoặc theo tỷ lệ tiến độ thực tế theo hợp đồng. Thông tư 99/2025/TT-BTC yêu cầu doanh thu phải phù hợp với chi phí đã phát sinh để tránh sai lệch trong báo cáo tài chính.

Hạch toán kế toán xây dựng công trình đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt để mang lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp. Nếu bạn cần hỗ trợ chuyên sâu, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC để được tư vấn và thực hiện dịch vụ chuyên nghiệp ngay hôm nay.