Hộ kinh doanh có được nhập khẩu là một trong những vấn đề pháp lý mà nhiều chủ hộ kinh doanh quan tâm khi muốn mở rộng hoạt động sang lĩnh vực thương mại quốc tế. Việc nắm rõ quy định này không chỉ giúp tránh các rủi ro pháp lý mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế. Trong bài viết này, chúng ta sẽ phân tích chi tiết các quy định liên quan để bạn có cái nhìn toàn diện. Cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này.

1. Hộ kinh doanh cá thể là gì theo quy định pháp luật Việt Nam

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, hộ kinh doanh cá thể là hình thức kinh doanh do một cá nhân hoặc nhóm thành viên hộ gia đình đăng ký, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản đối với hoạt động kinh doanh. Hộ kinh doanh có quy mô nhỏ, thủ tục thành lập đơn giản theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, không có tư cách pháp nhân như doanh nghiệp nhưng vẫn được coi là “thương nhân Việt Nam” theo pháp luật thương mại. Điều này tạo nền tảng quan trọng để hộ kinh doanh thực hiện các hoạt động kinh doanh, bao gồm cả mua bán hàng hóa trong nước và quốc tế. Việc đăng ký hộ kinh doanh tại UBND giúp chủ hộ nhận mã số thuế và chính thức tham gia các hoạt động kinh tế hợp pháp, đồng thời phải tuân thủ nghĩa vụ kê khai thuế, hóa đơn chứng từ theo quy định. Nhờ đặc điểm linh hoạt này, nhiều hộ kinh doanh đã chuyển mình từ kinh doanh nội địa sang nhập khẩu hàng hóa để phục vụ nhu cầu thị trường ngày càng cao.

2. Quy định hộ kinh doanh có được nhập khẩu không?

Căn cứ khoản 1 Điều 3 Nghị định 69/2018/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương 2017, thương nhân Việt Nam không phải là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài – trong đó bao gồm hộ kinh doanh cá thể – được kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu và thực hiện các hoạt động liên quan không phụ thuộc vào ngành, nghề đăng ký kinh doanh. Quy định này khẳng định rõ hộ kinh doanh hoàn toàn được nhập khẩu hàng hóa để phục vụ hoạt động kinh doanh của mình.

Hộ kinh doanh không cần phải đăng ký thêm ngành nghề “xuất nhập khẩu” khi thành lập, mà chỉ cần kê khai bổ sung hoạt động xuất nhập khẩu khi đăng ký thuế với cơ quan thuế địa phương. Việc này được hỗ trợ bởi tinh thần tự do kinh doanh theo Luật Quản lý ngoại thương 2017, giúp hộ kinh doanh tiếp cận trực tiếp nguồn hàng quốc tế mà không bị ràng buộc bởi ngành nghề đã đăng ký. Tuy nhiên, quyền lợi này chỉ áp dụng cho hàng hóa không thuộc danh mục cấm hoặc tạm ngừng xuất nhập khẩu theo Phụ lục I Nghị định 69/2018/NĐ-CP. Nhờ quy định rõ ràng này, hàng nghìn hộ kinh doanh trên cả nước đã chủ động nhập khẩu quần áo, điện tử, mỹ phẩm và nhiều mặt hàng tiêu dùng khác một cách hợp pháp.

Xem thêm: Hướng dẫn chế độ kế toán cho hộ kinh doanh cá thể mới nhất

3. Các điều kiện và hạn chế khi hộ kinh doanh thực hiện nhập khẩu hàng hóa

Mặc dù pháp luật cho phép hộ kinh doanh nhập khẩu tự do, nhưng hoạt động này vẫn phải đáp ứng một số điều kiện và hạn chế nhất định để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Trước hết, hàng hóa nhập khẩu phải không thuộc danh mục cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo Phụ lục I Nghị định 69/2018/NĐ-CP, chẳng hạn như vũ khí, đạn dược, di vật cổ, chất nổ, một số loại hàng hóa ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, văn hóa, sức khỏe cộng đồng hoặc môi trường.

Ngoài ra, một số mặt hàng thuộc danh mục nhập khẩu theo giấy phép hoặc điều kiện (theo Phụ lục III Nghị định 69/2018/NĐ-CP) đòi hỏi hộ kinh doanh phải xin giấy phép từ các bộ ngành có thẩm quyền như Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trước khi nhập. Hộ kinh doanh cũng phải có mã số thuế hợp lệ và kê khai hoạt động xuất nhập khẩu với cơ quan thuế để được cấp mã số doanh nghiệp hải quan nếu cần. Một hạn chế quan trọng khác là hộ kinh doanh chỉ được nhập khẩu phục vụ kinh doanh, không được nhập khẩu để tiêu dùng cá nhân hoặc tái xuất mà không đăng ký đúng hình thức.

Việc vi phạm các điều kiện này có thể dẫn đến xử phạt hành chính theo Luật Quản lý ngoại thương và Luật Hải quan 2014 (sửa đổi, bổ sung). Do đó, chủ hộ cần đánh giá kỹ lưỡng loại hàng hóa trước khi ký hợp đồng để tránh rủi ro không đáng có.

Xem thêm: Hộ gia đình có được phép kinh doanh than không? Chi tiết

4. Thủ tục nhập khẩu hàng hóa dành cho hộ kinh doanh chi tiết

Khi đã đáp ứng đầy đủ điều kiện, hộ kinh doanh cần thực hiện thủ tục nhập khẩu theo quy trình chuẩn để hàng hóa được thông quan nhanh chóng và hợp pháp. Quy trình này được hướng dẫn chi tiết tại Điều 4 Nghị định 69/2018/NĐ-CP và các quy định về hải quan.

Bước 1: Chuẩn bị hợp đồng ngoại thương và bộ chứng từ. Hộ kinh doanh ký hợp đồng mua bán với đối tác nước ngoài, sau đó thu thập đầy đủ chứng từ như hóa đơn thương mại (commercial invoice), danh sách đóng gói (packing list), vận đơn (bill of lading), chứng nhận xuất xứ (C/O) nếu hưởng ưu đãi thuế, và các giấy phép (nếu hàng hóa yêu cầu).

Bước 2: Đăng ký tờ khai hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS/VDSS hoặc qua đại lý hải quan. Hộ kinh doanh có thể tự làm nếu đã có mã số hải quan, hoặc ủy thác cho công ty dịch vụ để tiết kiệm thời gian. Tại bước này, hệ thống sẽ tự động phân luồng (xanh, vàng, đỏ) để kiểm tra hồ sơ và thực tế hàng hóa.

Bước 3: Nộp thuế và phí theo quy định. Hộ kinh doanh phải nộp thuế nhập khẩu theo biểu thuế hiện hành (Nghị định 5/2024/NĐ-CP và các văn bản liên quan), thuế giá trị gia tăng (thường 10%, có thể áp dụng mức giảm theo chính sách), và các khoản phí hải quan khác. Việc tính thuế dựa trên trị giá CIF của hàng hóa.

Bước 4: Nhận hàng và hoàn tất thông quan. Sau khi nộp đủ thuế, hải quan sẽ xác nhận thông quan, hộ kinh doanh nhận hàng tại cảng hoặc kho ngoại quan và vận chuyển về kho. Toàn bộ quá trình cần lưu trữ chứng từ ít nhất 5 năm để phục vụ kiểm tra thuế sau này.

Thực hiện đúng các bước trên giúp hộ kinh doanh tránh chậm trễ và phát sinh chi phí không mong muốn.

5. Câu hỏi thường gặp

Hộ kinh doanh có cần đăng ký ngành nghề xuất nhập khẩu riêng không?

Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 69/2018/NĐ-CP, hộ kinh doanh hoàn toàn không cần đăng ký thêm ngành nghề xuất nhập khẩu khi thành lập. Hoạt động này không phụ thuộc vào ngành nghề đã đăng ký trong Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Chủ hộ chỉ cần kê khai bổ sung thông tin hoạt động xuất nhập khẩu khi đăng ký thuế với cơ quan thuế địa phương.

Hộ kinh doanh phải nộp những loại thuế nào khi nhập khẩu hàng hóa?

Khi nhập khẩu, hộ kinh doanh phải nộp thuế nhập khẩu theo biểu thuế hiện hành, thuế giá trị gia tăng (thường 10%, có thể được giảm theo chính sách tạm thời), và các khoản phí hải quan khác nếu áp dụng. Căn cứ tính thuế dựa trên trị giá CIF của hàng hóa cộng với thuế nhập khẩu (nếu có). Hộ kinh doanh kê khai và nộp thuế điện tử qua hệ thống hải quan. Nếu hàng hóa thuộc diện miễn giảm thuế theo hiệp định thương mại tự do, cần xuất trình chứng nhận xuất xứ hợp lệ. Việc nộp đúng và kịp thời giúp tránh phạt chậm nộp và đảm bảo quyền lợi hoàn thuế sau này.

Hộ kinh doanh có thể ủy thác nhập khẩu cho công ty khác không?

Có, hộ kinh doanh hoàn toàn có quyền ký hợp đồng ủy thác nhập khẩu với doanh nghiệp có chức năng xuất nhập khẩu theo quy định của Luật Quản lý ngoại thương 2017. Trong trường hợp này, công ty ủy thác sẽ đứng tên trên tờ khai hải quan, chịu trách nhiệm thủ tục, còn hộ kinh doanh nhận hàng sau khi thông quan. Hình thức này phù hợp với hộ kinh doanh chưa có kinh nghiệm hoặc chưa muốn đầu tư mã số hải quan. Hợp đồng ủy thác phải quy định rõ trách nhiệm, chi phí và quyền lợi của hai bên để tránh tranh chấp sau này.

Hộ kinh doanh có được nhập khẩu là vấn đề cần được làm rõ để tránh những sai lầm pháp lý không đáng có, đồng thời mở ra cơ hội phát triển cho các chủ hộ kinh doanh nhỏ. Việc tuân thủ các quy định từ Luật Quản lý ngoại thương 2017 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP sẽ giúp bạn hoạt động an toàn và hiệu quả hơn. Nếu cần hỗ trợ chi tiết về thủ tục hoặc tư vấn chuyển đổi hình thức kinh doanh, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC ngay hôm nay để nhận giải pháp chuyên nghiệp và kịp thời.