Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý

Việc hạch toán khoản phải thu đã xóa sổ nhưng được thu hồi một phần được quy định tại các văn bản pháp luật sau:

• Thông tư 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, cụ thể tại Điều 25 về xử lý nợ phải thu khó đòi và thu nhập khác.
• Thông tư 20/2026/TT-BTC quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết về trích lập và hoàn nhập dự phòng nợ phải thu khó đòi, cũng như hạch toán khoản thu hồi.
• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, coi khoản thu hồi là thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

Xử lý hạch toán kế toán

Theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, khoản phải thu đã xóa sổ từ năm trước (do hết thời hiệu hoặc khó đòi) nhưng được khách hàng thanh toán lại một phần sẽ được ghi nhận là thu nhập khác của kỳ hiện tại. Doanh nghiệp không ghi tăng lại khoản phải thu mà trực tiếp hạch toán vào doanh thu hoặc thu nhập tài chính, tùy theo bản chất giao dịch gốc.

Cụ thể, nguyên tắc hạch toán như sau:

Xem thêm: Các anh chị cho em hỏi phòng chẩn trị y học cổ truyền thuế tính như thế nào ạ?

• Nếu khoản phải thu gốc là từ bán hàng hóa, dịch vụ: Ghi nhận vào tài khoản 711 (Thu nhập khác).
• Nếu từ các khoản cho vay hoặc tạm ứng: Ghi nhận vào tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính).
• Đồng thời, nếu trước đó đã trích lập dự phòng nợ khó đòi, doanh nghiệp phải hoàn nhập phần dự phòng tương ứng (nếu áp dụng), nhưng khoản thu hồi vẫn là thu nhập phát sinh mới.

Doanh nghiệp cần lập chứng từ kế toán đầy đủ, bao gồm biên bản thu tiền, hóa đơn (nếu có) và điều chỉnh sổ sách để phản ánh đúng tình hình tài chính.

Quy trình hạch toán cụ thể

Bước 1: Xác nhận và thu nhận khoản tiền

Khi khách hàng thanh toán một phần khoản nợ đã xóa sổ, doanh nghiệp lập biên bản xác nhận nợ và thu tiền (bằng tiền mặt, chuyển khoản hoặc séc). Chứng từ này phải ghi rõ số tiền thu hồi, ngày tháng, thông tin khách hàng và tham chiếu đến khoản nợ gốc đã xóa. Việc này đảm bảo tính minh bạch, tránh tranh chấp sau này theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Bước 2: Ghi nhận vào sổ kế toán

Dựa trên chứng từ thu tiền, ghi nợ tài khoản tiền (111, 112, 131 tùy hình thức) và có tài khoản 711 (Thu nhập khác) hoặc 515 (Doanh thu tài chính) với giá trị khoản thu hồi. Nếu có hoàn nhập dự phòng, ghi thêm nợ TK 629 (Chi phí quản lý) và có TK 159 (Dự phòng phải thu khó đòi). Quy trình này tuân thủ nguyên tắc kế toán kép, giúp báo cáo tài chính phản ánh đúng thực tế kinh tế.

Xem thêm: Em hỏi chút ạ, em đang ở nhóm 2 nhưng em không biết mình phải kê khai hàng tồn, giờ mình kê hàng tồn còn kịp không các anh chị, mình kê xong là mình được xuất hóa đơn điện tử bán bình thường phải không ạ?

Bước 3: Lập báo cáo và lưu trữ

Cập nhật vào sổ cái, sổ chi tiết và báo cáo kết quả kinh doanh kỳ hiện tại. Lưu trữ chứng từ ít nhất 10 năm theo Luật Kế toán 2015. Nếu khoản thu hồi lớn, cần kiểm toán nội bộ để đảm bảo không ảnh hưởng đến báo cáo tài chính đã công bố trước đó.

Xử lý thuế thu nhập doanh nghiệp

Khoản thu hồi được coi là thu nhập khác chịu thuế TNDN theo Luật Thuế TNDN (áp dụng từ năm 2025 với mức thuế suất 20% đối với hầu hết doanh nghiệp). Doanh nghiệp phải kê khai toàn bộ khoản thu vào tờ khai quyết toán thuế TNDN kỳ hiện tại (mẫu 03/TNDN), không được khấu trừ chi phí liên quan đến khoản nợ gốc đã xóa.

Nếu không kê khai đúng, doanh nghiệp có thể bị phạt hành chính trên số thuế trốn tránh theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Để tránh rủi ro, nên lập hóa đơn GTGT (nếu áp dụng) cho khoản thu hồi và nộp thuế đầy đủ trước hạn.

Việc tuân thủ đúng quy định giúp doanh nghiệp tránh phạt thuế, đảm bảo báo cáo tài chính minh bạch và tối ưu hóa chi phí thuế hợp pháp. Đồng thời, duy trì uy tín với cơ quan thuế và đối tác. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.