Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Loại trừ lợi nhuận chưa thực hiện từ giao dịch bán hàng nội bộ

Xem thêm: Các anh chị cho em hỏi em có 3 hộ kinh doanh bán mặt hàng giống nhau, vậy em cần lấy hóa đơn đỏ như thế nào ạ? Vì có sản phẩm thì các shop đều bán được ít hay nhiều, có mã lại chỉ 1–2 shop bán được.

Theo Chuẩn mực kế toán số 17 (VAS 17) "Báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán khoản đầu tư vào công ty con", trong quá trình lập báo cáo tài chính hợp nhất, các giao dịch nội bộ giữa các đơn vị thành viên trong tập đoàn phải được loại trừ hoàn toàn để tránh làm méo mó kết quả kinh doanh và tình hình tài chính của tập đoàn. Cụ thể, lợi nhuận chưa thực hiện từ giao dịch bán hàng nội bộ (unrealized profit) còn tồn tại trong tồn kho cuối kỳ phải được loại trừ khỏi giá trị tồn kho và lợi nhuận gộp trên báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất. Quy định này được nêu rõ tại khoản 34 VAS 17, nhằm đảm bảo nguyên tắc hợp nhất chỉ phản ánh các giao dịch với bên thứ ba. Việc loại trừ được thực hiện bằng cách điều chỉnh giảm giá trị tồn kho tương ứng với phần lợi nhuận chưa thực hiện, đồng thời điều chỉnh giảm lợi nhuận trước thuế trên báo cáo hợp nhất. Thông tư 202/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp cũng yêu cầu áp dụng nguyên tắc này trong lập báo cáo tài chính hợp nhất tại Điều 48, nhấn mạnh tính nhất quán và loại trừ các yếu tố nội bộ.

Điều chỉnh thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại liên quan

Có, khi loại trừ lợi nhuận chưa thực hiện từ giao dịch nội bộ, cần phải điều chỉnh cả khoản thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) hoãn lại liên quan để phản ánh đúng sự khác biệt tạm thời giữa lợi nhuận kế toán hợp nhất và cơ sở tính thuế của các đơn vị thành viên. Theo VAS 17 tại khoản 38, việc loại trừ lợi nhuận chưa thực hiện tạo ra chênh lệch tạm thời (temporary difference), dẫn đến nhu cầu ghi nhận hoặc điều chỉnh thuế TNDN hoãn lại (deferred tax) nhằm bù đắp sự khác biệt giữa báo cáo tài chính hợp nhất và báo cáo thuế riêng lẻ. Cụ thể, nếu lợi nhuận chưa thực hiện bị loại trừ làm giảm lợi nhuận kế toán, nhưng thuế TNDN đã được tính và nộp dựa trên báo cáo riêng lẻ của đơn vị bán, thì cần ghi nhận khoản thuế TNDN hoãn lại phải thu (deferred tax asset) tương ứng với mức thuế suất TNDN hiện hành (thường 20% theo Luật Thuế TNDN 2025). Thông tư 202/2014/TT-BTC tại Điều 50 quy định rõ việc tính toán và ghi nhận thuế hoãn lại trong hợp nhất phải dựa trên các chênh lệch tạm thời phát sinh từ loại trừ nội bộ, đảm bảo báo cáo tài chính hợp nhất tuân thủ nguyên tắc thận trọng và đầy đủ. Việc không điều chỉnh có thể dẫn đến sai lệch trong báo cáo, ảnh hưởng đến tính minh bạch và có thể bị cơ quan thuế kiểm tra theo quy định tại Nghị định 41/2018/NĐ-CP về quản lý thuế.

Xem thêm: Anh chị cho em hỏi chút ạ, em chuẩn bị đăng ký hộ kinh doanh làm về dịch vụ khách sạn, doanh thu dự kiến 500 triệu đến 1 tỷ thì thuế giá trị gia tăng là 5% hay 2% ạ?

Tuân thủ quy định loại trừ lợi nhuận chưa thực hiện và điều chỉnh thuế TNDN hoãn lại giúp báo cáo tài chính hợp nhất chính xác, tăng cường uy tín với cổ đông và cơ quan quản lý, đồng thời tránh các rủi ro điều chỉnh thuế sau này. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.