Mua hàng của hộ kinh doanh là hoạt động phổ biến trong đời sống kinh tế, giúp người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm đa dạng với giá cả cạnh tranh. Tuy nhiên, để tránh rủi ro pháp lý và đảm bảo quyền lợi, việc nắm rõ quy định pháp luật là rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh hộ kinh doanh ngày càng phát triển. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định liên quan, giúp bạn tự tin hơn khi tham gia giao dịch. Cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC tìm hiểu sâu hơn.

1. Quy định mua hàng của hộ kinh doanh chuẩn nhất

Khi thực hiện mua hàng của hộ kinh doanh, người mua cần tuân thủ các quy định cơ bản được nêu trong Luật Thương mại 2005, nhằm đảm bảo giao dịch hợp pháp và minh bạch. Theo Điều 24 của Luật Thương mại 2005, hợp đồng mua bán hàng hóa giữa hộ kinh doanh và người mua phải được lập thành văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Điều này có nghĩa là dù giao dịch nhỏ lẻ, người mua vẫn nên yêu cầu hóa đơn hoặc biên nhận để chứng minh nguồn gốc hàng hóa, tránh tranh chấp sau này.

Hộ kinh doanh, theo quy định, phải chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm theo Điều 36 Luật Thương mại 2005, nghĩa là nếu hàng hóa có lỗi, người mua có quyền yêu cầu sửa chữa, thay thế hoặc hoàn tiền trong thời hạn hợp lý. Ngoài ra, Luật Thuế TNCN 2007 tại Điều 10 quy định hộ kinh doanh phải kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động kinh doanh, gián tiếp ảnh hưởng đến người mua qua việc kiểm tra chứng từ thuế. Thông tư 18/2026/TT-BTC hướng dẫn về hóa đơn điện tử, yêu cầu hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn hợp pháp khi bán hàng, giúp người mua dễ dàng khấu trừ chi phí nếu cần.

Việc mua hàng của hộ kinh doanh chuẩn nhất đòi hỏi người mua kiểm tra giấy phép kinh doanh của hộ tại cơ quan đăng ký, đảm bảo họ hoạt động hợp pháp theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP (dù không trích dẫn trực tiếp, nhưng liên kết với các luật trên). Trong thực tế, nhiều trường hợp tranh chấp phát sinh từ thiếu chứng từ, dẫn đến khó khăn trong khiếu nại. Do đó, người mua nên ghi chép rõ ràng thông tin giao dịch, bao gồm ngày tháng, số lượng, giá trị và chữ ký hai bên. Quy định này không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh, tránh tình trạng hàng giả hàng kém chất lượng tràn lan. Tổng thể, tuân thủ các quy định trên giúp giao dịch mua hàng của hộ kinh doanh diễn ra suôn sẻ, giảm thiểu rủi ro pháp lý cho cả hai bên.

2. Quyền lợi của người mua khi giao dịch với hộ kinh doanh

Người mua hàng từ hộ kinh doanh được bảo vệ bởi các chế tài quy định tại Chương VII Luật Thương mại 2005. Cụ thể, theo Điều 292 và Điều 302, người mua có quyền khiếu nại và yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu hộ kinh doanh vi phạm cam kết về chất lượng hoặc số lượng hàng hóa, nhằm bù đắp những tổn thất thực tế phát sinh.

Luật Thuế TNCN 2007 gián tiếp hỗ trợ quyền lợi này bằng cách yêu cầu hộ kinh doanh kê khai doanh thu chính xác, giúp cơ quan thuế giám sát và bảo vệ người tiêu dùng khỏi các hành vi trốn thuế ảnh hưởng đến giá cả. Thông tư 18/2026/TT-BTC bổ sung quy định về hóa đơn, cho phép người mua sử dụng chứng từ này để chứng minh giao dịch hợp pháp, đặc biệt hữu ích cho doanh nghiệp mua sắm số lượng lớn từ hộ kinh doanh.

Trong thực tiễn, quyền lợi còn bao gồm việc được cung cấp thông tin đầy đủ về nguồn gốc hàng hóa theo Điều 10 Luật Thương mại 2005, tránh mua phải hàng nhập lậu hoặc không rõ xuất xứ. Người mua cũng có quyền yêu cầu bảo hành nếu hộ kinh doanh cam kết, dù hộ kinh doanh nhỏ lẻ thường không có chính sách này như doanh nghiệp lớn. Để tận dụng quyền lợi, người mua nên kiểm tra kỹ hàng hóa trước khi thanh toán và giữ lại tất cả chứng từ liên quan. Những quy định này tạo nền tảng vững chắc, khuyến khích người tiêu dùng tham gia mua hàng của hộ kinh doanh mà không lo ngại bị thiệt thòi. Hơn nữa, trong trường hợp tranh chấp, người mua có thể khiếu nại lên cơ quan quản lý thị trường địa phương, dựa trên các luật trên để yêu cầu can thiệp kịp thời.

Xem thêm: Quy định công ty xuất hóa đơn cho hộ kinh doanh hiện nay

3. Nghĩa vụ của hộ kinh doanh và lưu ý cho người mua

Hộ kinh doanh có nghĩa vụ giao hàng đúng chất lượng và cung cấp chứng từ hợp lệ theo Điều 34 và Điều 42 Luật Thương mại 2005. Trong trường hợp hàng hóa không đúng cam kết, hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm dân sự thông qua các chế tài như sửa chữa, thay thế hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định tại Chương VII của Luật này. Điều này bao gồm việc không được bán hàng giả mạo, vi phạm sẽ dẫn đến xử phạt hành chính hoặc hình sự tùy mức độ. Theo Điều 10 Luật Thuế TNCN 2007 và các quy định về thuế GTGT, hộ kinh doanh nộp thuế dựa trên tỷ lệ phần trăm doanh thu thực tế. Để minh bạch hóa doanh thu này, hộ kinh doanh thực hiện xuất hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP, giúp người mua có chứng từ hợp lệ để bảo vệ quyền lợi pháp lý và hạch toán chi phí.

Thông tư 18/2026/TT-BTC chi tiết hóa nghĩa vụ sử dụng hóa đơn điện tử từ năm 2022, áp dụng cho hầu hết hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm, đảm bảo tính minh bạch trong mua hàng của hộ kinh doanh. Đối với người mua, lưu ý quan trọng là kiểm tra xem hộ có đăng ký kinh doanh không, vì theo quy định, hộ phải treo biển hiệu rõ ràng và có sổ sách ghi chép giao dịch. Nếu mua online từ hộ kinh doanh, người mua nên yêu cầu hợp đồng điện tử theo Điều 33 Luật Thương mại 2005 để tránh lừa đảo.

Một lưu ý khác là trong trường hợp hàng hóa nhập khẩu, hộ phải chứng minh nguồn gốc để tuân thủ quy định hải quan, gián tiếp bảo vệ người mua khỏi hàng kém chất lượng. Người mua cũng cần chú ý thời hiệu khiếu nại, thường là 2 năm theo Bộ luật Dân sự liên kết với Luật Thương mại. Những nghĩa vụ và lưu ý này giúp giao dịch diễn ra công bằng, giảm thiểu tranh chấp phát sinh từ sự thiếu hiểu biết. Trong bối cảnh kinh tế số, việc áp dụng các quy định trên càng trở nên cần thiết để bảo vệ cả hộ kinh doanh và người tiêu dùng.

Xem thêm: Quy định về hóa đơn hộ kinh doanh chi tiết nhất

4. Chứng từ và thuế liên quan đến mua hàng của hộ kinh doanh

Khi mua hàng của hộ kinh doanh, chứng từ là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hợp pháp, theo Thông tư 18/2026/TT-BTC quy định hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn giá trị gia tăng hoặc hóa đơn bán hàng thông thường tùy quy mô. Nếu hộ có doanh thu dưới ngưỡng, họ có thể sử dụng biên nhận viết tay, nhưng người mua nên yêu cầu hóa đơn điện tử để dễ dàng lưu trữ và khấu trừ thuế nếu áp dụng. Luật Thương mại 2005 tại Điều 40 nhấn mạnh chứng từ phải phản ánh đúng nội dung giao dịch, bao gồm mô tả hàng hóa, giá cả và điều khoản thanh toán. Về thuế, Luật Thuế TNCN 2007 quy định hộ kinh doanh nộp thuế dựa trên phương pháp khoán hoặc kê khai, ảnh hưởng đến người mua doanh nghiệp khi cần chứng minh chi phí hợp lý để khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ví dụ, nếu bạn là doanh nghiệp mua nguyên liệu từ hộ kinh doanh, hóa đơn hợp lệ theo Thông tư 18/2026/TT-BTC sẽ giúp bạn ghi nhận chi phí được trừ. Người mua cá nhân ít gặp vấn đề thuế hơn, nhưng vẫn cần chứng từ để bảo vệ quyền lợi trong tranh chấp. Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh nhỏ chưa quen với hóa đơn điện tử, nên người mua có thể hướng dẫn họ sử dụng ứng dụng của Tổng cục Thuế để xuất hóa đơn nhanh chóng. Việc kiểm tra tính xác thực của chứng từ qua hệ thống của Bộ Tài chính là bước quan trọng, tránh sử dụng chứng từ giả mạo. Tổng thể, chứng từ không chỉ là công cụ pháp lý mà còn giúp theo dõi dòng tiền, đặc biệt trong chuỗi cung ứng liên quan đến hộ kinh doanh. Những quy định này thúc đẩy sự tuân thủ, góp phần xây dựng nền kinh tế minh bạch hơn.

5. Câu hỏi thường gặp

Mua hàng của hộ kinh doanh có cần hóa đơn không?

Có, theo Thông tư 18/2026/TT-BTC, hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn hoặc biên nhận cho mọi giao dịch bán hàng, trừ trường hợp bán lẻ nhỏ dưới 200.000 đồng mà không yêu cầu. Hóa đơn giúp người mua chứng minh nguồn gốc hàng hóa và khấu trừ thuế nếu cần. Nếu hộ không cung cấp, bạn có thể yêu cầu cơ quan thuế địa phương can thiệp để bảo vệ quyền lợi. Việc này đảm bảo giao dịch hợp pháp theo Luật Thương mại 2005.

Nếu hàng hóa lỗi, người mua có quyền gì khi mua từ hộ kinh doanh?

Người mua có quyền yêu cầu sửa chữa, thay thế hoặc hoàn tiền theo Luật Thương mại 2005, trong thời hạn hợp lý sau khi phát hiện lỗi. Hộ kinh doanh chịu trách nhiệm chính về chất lượng hàng hóa, và bạn nên giữ chứng từ để khiếu nại. Nếu tranh chấp lớn, có thể đưa ra tòa án nhân dân cấp quận/huyện. Luật này bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả trong giao dịch với hộ kinh doanh.

Hộ kinh doanh có phải nộp thuế khi bán hàng không?

Có, theo Luật Thuế TNCN 2007, hộ kinh doanh phải kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân dựa trên doanh thu, với mức khoán hoặc kê khai tùy quy mô. Thông tư 18/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết về hóa đơn để kê khai thuế. Người mua không trực tiếp nộp thuế nhưng cần chứng từ để tránh rủi ro liên đới. Việc tuân thủ giúp hộ kinh doanh hoạt động bền vững và minh bạch.

Mua hàng của hộ kinh doanh đòi hỏi sự am hiểu quy định pháp luật để tránh rủi ro không đáng có, từ quyền lợi đến chứng từ thuế. Việc tuân thủ các quy định từ Luật Thương mại 2005, Luật Thuế TNCN 2007 và Thông tư 18/2026/TT-BTC không chỉ bảo vệ bạn mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế lành mạnh. Nếu cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ kế toán liên quan, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC ngay hôm nay để nhận giải pháp chuyên nghiệp và kịp thời.