Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là vấn đề pháp lý quan trọng mà mọi doanh nghiệp và cá nhân cần nắm rõ để tránh các rủi ro không đáng có trong hoạt động kinh doanh. Việc sử dụng hóa đơn không đúng quy định có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng về tài chính và pháp lý. Cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.

1. Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp

Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp được quy định cụ thể trong Luật Quản lý thuế 2025, với các chế tài hành chính và hình sự áp dụng tùy theo mức độ vi phạm.

Theo Luật Quản lý thuế 2025, hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp như hóa đơn giả, hóa đơn đã hủy hoặc hóa đơn không có giá trị pháp lý sẽ bị xử phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng đối với tổ chức, tùy thuộc vào số lượng và giá trị hóa đơn liên quan. Cá nhân vi phạm có thể chịu mức phạt từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng.

Ngoài ra, Nghị định 291/2026/NĐ-CP bổ sung các quy định chi tiết về cách tính phạt, trong đó nhấn mạnh việc tịch thu toàn bộ hóa đơn bất hợp pháp và buộc nộp lại số thuế đã khấu trừ sai. Bộ luật Hình sự 2015 cũng quy định nếu hành vi gây thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Các mức phạt này nhằm răn đe và đảm bảo tính minh bạch trong hệ thống thuế.

2. Các trường hợp sử dụng hóa đơn bất hợp pháp phổ biến

Doanh nghiệp thường gặp phải các trường hợp sử dụng hóa đơn bất hợp pháp khi mua bán hàng hóa không có nguồn gốc rõ ràng hoặc sử dụng hóa đơn điện tử đã bị hủy bỏ theo quy định.

Theo Luật Quản lý thuế 2025, hóa đơn bất hợp pháp bao gồm những loại không được cơ quan thuế cấp phép, hóa đơn ghi sai nội dung hoặc hóa đơn được tạo ra để trốn thuế. Nghị định 291/2026/NĐ-CP liệt kê chi tiết các tình huống như sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp đã giải thể hoặc hóa đơn khống để hợp thức hóa chi phí.

Bộ luật Hình sự 2015 quy định thêm rằng nếu hành vi lặp lại nhiều lần hoặc liên quan đến tổ chức tội phạm, mức độ xử lý sẽ nghiêm khắc hơn. Việc nhận diện sớm các trường hợp này giúp doanh nghiệp chủ động kiểm tra và điều chỉnh hoạt động kế toán kịp thời.

Xem thêm: Mẫu công văn giải trình hóa đơn bỏ trốn

3. Hậu quả pháp lý khi vi phạm quy định về hóa đơn

Hậu quả pháp lý khi vi phạm quy định về hóa đơn không chỉ dừng lại ở mức phạt tiền mà còn ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động kinh doanh lâu dài. Luật Quản lý thuế 2025 quy định rõ việc doanh nghiệp bị phạt sẽ phải nộp bổ sung số thuế thiếu hụt cùng với tiền chậm nộp theo lãi suất quy định.

 Nghị định 291/2026/NĐ-CP yêu cầu cơ quan thuế có thể đình chỉ hoạt động kinh doanh từ 3 tháng đến 12 tháng nếu vi phạm nghiêm trọng. Bộ luật Hình sự 2015 áp dụng hình phạt tù đối với cá nhân chịu trách nhiệm nếu hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp gây thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị loại khỏi danh sách ưu tiên thuế và gặp khó khăn trong các thủ tục hoàn thuế sau này. Những hậu quả này đòi hỏi các đơn vị phải tuân thủ nghiêm ngặt để giảm thiểu rủi ro.

Xem thêm: Hóa đơn bất hợp pháp là gì?

4. Biện pháp tuân thủ để tránh vi phạm hóa đơn

Doanh nghiệp cần thực hiện kiểm tra định kỳ hệ thống hóa đơn và đào tạo nhân viên về quy định pháp luật hiện hành. Việc sử dụng phần mềm kế toán hợp pháp và đăng ký hóa đơn điện tử đúng quy trình theo Luật Quản lý thuế 2025 là bước cơ bản để đảm bảo tính hợp pháp.

Nghị định 291/2026/NĐ-CP khuyến khích các tổ chức báo cáo ngay các sai sót cho cơ quan thuế để được xem xét giảm nhẹ mức phạt. Bộ luật Hình sự 2015 cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu doanh nghiệp trong việc giám sát hoạt động liên quan đến hóa đơn. Áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp tránh mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp mà còn nâng cao hiệu quả quản lý tài chính nội bộ.

5. Câu hỏi thường gặp

Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp có áp dụng cho cả cá nhân không?

Trả lời: Theo Luật Quản lý thuế 2025 và Nghị định 291/2026/NĐ-CP, cá nhân sử dụng hóa đơn bất hợp pháp sẽ bị xử phạt hành chính từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Nếu hành vi gây thiệt hại lớn, Bộ luật Hình sự 2015 có thể áp dụng hình phạt tù.

Doanh nghiệp bị phạt nhiều lần thì mức xử lý có tăng không?

Trả lời: Luật Quản lý thuế 2025 quy định mức phạt sẽ tăng gấp đôi nếu vi phạm lặp lại trong vòng 3 năm. Nghị định 291/2026/NĐ-CP bổ sung biện pháp đình chỉ hoạt động và Bộ luật Hình sự 2015 có thể truy cứu trách nhiệm hình sự đối với trường hợp nghiêm trọng.

Làm thế nào để được giảm mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp?

Trả lời: Doanh nghiệp có thể được giảm phạt nếu tự giác khai báo và nộp bổ sung thuế theo Luật Quản lý thuế 2025. Nghị định 291/2026/NĐ-CP cho phép giảm 20% đến 50% tùy mức độ, trong khi Bộ luật Hình sự 2015 xem xét tình tiết giảm nhẹ nếu không có ý định trốn thuế.

Mức phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là nội dung cần được quan tâm thường xuyên để đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp. Việc nắm rõ quy định giúp hạn chế rủi ro và duy trì uy tín. Liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ tuân thủ pháp luật hiệu quả.