Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Thời điểm ghi nhận doanh thu theo quy định pháp luật

Theo quy định tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, doanh thu tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) được xác định là toàn bộ tiền bán hàng, cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế, bao gồm cả các khoản thu thêm, nhưng phải dựa trên thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế. Cụ thể, đối với hoạt động bán hàng hóa, thời điểm phát sinh doanh thu không phải là lúc nhận tiền mà là khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, bất kể đã thu tiền hay chưa (Thông tư 69/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính). Do đó, trong trường hợp bán sản phẩm theo hình thức đặt trước và nhận tiền trước (kể cả trước cả tháng hoặc cuối năm), nếu hàng hóa chưa được giao thì khoản tiền này chưa được coi là doanh thu mà chỉ là khoản tạm ứng hoặc đặt cọc từ khách hàng.

Xem thêm: Em bán hàng online và có chương trình cộng tác viên. Em trả hoa hồng theo doanh thu. Khoản hoa hồng này có cần khai báo gì không ạ?

Xử lý khoản tiền nhận trước chưa giao hàng

Khoản tiền nhận trước từ khách hàng trong trường hợp đặt hàng chưa giao được hạch toán là khoản phải trả hoặc tạm ứng khách hàng, không bắt buộc kê khai vào doanh thu của kỳ nhận tiền. Cụ thể:

• Theo Nghị định số 123/2020/NĐ-CP (quy định về hóa đơn, chứng từ), thời điểm lập hóa đơn GTGT đối với bán hàng hóa là khi chuyển giao hàng hóa, quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cho người mua. Nếu chưa giao hàng vào cuối năm, doanh nghiệp chưa lập hóa đơn GTGT và chưa ghi nhận doanh thu trong năm tài chính đó.
• Khoản tiền nhận trước sẽ được ghi nhận vào tài khoản 3387 (Tạm ứng khách hàng) hoặc 131 (Phải thu khách hàng) trên sổ sách kế toán, và chỉ chuyển sang doanh thu khi thực tế giao hàng trong kỳ sau. Việc này đảm bảo tuân thủ nguyên tắc kế toán dồn tích theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 14 về doanh thu và thu nhập khác).
• Nếu đến cuối năm vẫn chưa giao hàng, doanh nghiệp cần kiểm tra hợp đồng đặt hàng để xác định tính hợp lệ của khoản tạm ứng, tránh rủi ro bị cơ quan thuế coi là doanh thu nếu có dấu hiệu trốn tránh nghĩa vụ thuế (theo Điều 15 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14).

Lưu ý về kê khai và nộp thuế

Xem thêm: Em bán đồ ăn vặt, nhiều khách mua combo cho công ty, thanh toán một lần cho nhiều người. Doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp. Thuế có xem xét yếu tố này không ạ?

Doanh nghiệp không bắt buộc kê khai khoản tiền tạm ứng này vào doanh thu năm nhận tiền, nhưng phải kê khai đầy đủ vào tờ khai thuế GTGT theo mẫu tại Thông tư 18/2026/TT-BTC (áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa). Nếu sau này giao hàng, doanh thu sẽ được ghi nhận và tính thuế GTGT (thường 10% đối với hầu hết hàng hóa, trừ trường hợp áp dụng mức 0% hoặc 5% theo quy định). Trường hợp chậm giao hàng dẫn đến hủy đơn, khoản tạm ứng có thể được hoàn lại khách hàng và không phát sinh thuế GTGT. Để tránh phạt hành chính về kê khai sai (trên số tiền thuế chậm nộp theo Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, mức phạt tùy mức độ), doanh nghiệp nên lưu trữ đầy đủ chứng từ như hợp đồng đặt hàng, biên nhận chuyển khoản và hóa đơn tạm ứng.

Việc tuân thủ đúng thời điểm ghi nhận doanh thu giúp doanh nghiệp tránh rủi ro bị truy thu thuế, phạt chậm nộp và đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Đồng thời, điều này hỗ trợ tối ưu hóa dòng tiền và lập kế hoạch thuế hiệu quả cho kỳ sau. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.