Nhờ người khác đứng tên công ty là hình thức một số cá nhân lựa chọn khi thành lập doanh nghiệp nhằm che giấu danh tính hoặc tránh các thủ tục phức tạp. Tuy nhiên, cách làm này mang lại nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng liên quan đến quyền sở hữu, trách nhiệm dân sự và hình sự. Việc hiểu rõ các hậu quả giúp chủ sở hữu thực sự đưa ra quyết định đúng đắn. Cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC tìm hiểu chi tiết.

1. Nhờ người khác đứng tên công ty có rủi ro gì? Giải đáp

Nhờ người khác đứng tên công ty thường xuất phát từ nhu cầu giấu danh tính hoặc đơn giản hóa thủ tục đăng ký. Tuy nhiên, theo Luật Doanh nghiệp 2020, người đứng tên trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được ghi nhận là thành viên hoặc cổ đông hợp pháp, chịu trách nhiệm trước pháp luật về các hoạt động của công ty. Chủ sở hữu thực sự không có quyền lợi được bảo vệ nếu xảy ra tranh chấp.

Bộ luật Dân sự 2015 quy định hợp đồng ủy quyền hoặc thỏa thuận đứng tên chỉ có hiệu lực giữa các bên nếu tuân thủ hình thức và nội dung hợp pháp, nhưng không thay đổi tư cách pháp nhân trước cơ quan nhà nước. Rủi ro lớn nhất là người đứng tên có thể tự ý chuyển nhượng phần vốn hoặc quyết định các vấn đề quan trọng mà không cần sự đồng ý của chủ thực sự. Ngoài ra, khi công ty phát sinh nợ hoặc vi phạm pháp luật, người đứng tên phải chịu trách nhiệm trước tiên, dẫn đến tài sản cá nhân bị ảnh hưởng. Nhiều trường hợp tranh chấp kéo dài tại tòa án vì thiếu bằng chứng pháp lý vững chắc về quyền sở hữu thực sự.

2. Rủi ro về quyền sở hữu và kiểm soát doanh nghiệp

Khi nhờ người khác đứng tên công ty, quyền sở hữu thực tế của chủ đầu tư bị hạn chế nghiêm trọng. Luật Doanh nghiệp 2020 quy định thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc cổ đông công ty cổ phần có quyền tham gia họp, biểu quyết và nhận lợi nhuận dựa trên phần vốn góp ghi nhận hợp pháp.

Nếu người đứng tên từ chối hợp tác, chủ thực sự khó chứng minh quyền lợi trước cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc tòa án. Bộ luật Dân sự 2015 cũng nêu rõ quyền sở hữu chỉ được bảo vệ khi có căn cứ pháp lý rõ ràng, còn thỏa thuận riêng tư dễ bị vô hiệu nếu vi phạm điều cấm của luật. Thực tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn khi muốn thay đổi người đại diện pháp luật hoặc chuyển nhượng vốn vì người đứng tên không đồng ý. Điều này dẫn đến tình trạng công ty bị “bỏ rơi” hoặc chủ thực sự mất quyền kiểm soát hoàn toàn.

Xem thêm: Người nước ngoài có đứng tên xe máy được không​? Chi tiết

3. Rủi ro trách nhiệm pháp lý và tranh chấp dân sự

Nhờ người khác đứng tên công ty khiến người đứng tên phải chịu trách nhiệm dân sự và có thể hình sự đối với các khoản nợ hoặc vi phạm của doanh nghiệp. Luật Doanh nghiệp 2020 quy định thành viên hoặc cổ đông chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp, nhưng khi có hành vi gian dối hoặc trốn tránh nghĩa vụ, họ có thể bị truy cứu thêm trách nhiệm cá nhân. Bộ luật Dân sự 2015 cho phép bên bị thiệt hại yêu cầu bồi thường nếu hợp đồng ủy quyền bị vi phạm hoặc gây thiệt hại.

Trong trường hợp công ty phá sản hoặc bị kiện, tài sản cá nhân của người đứng tên có nguy cơ bị kê biên để thanh toán nợ. Chủ thực sự cũng khó đòi lại quyền lợi vì thỏa thuận đứng tên thường không được công nhận là căn cứ chuyển nhượng sở hữu hợp pháp. Các tranh chấp này thường kéo dài, tốn kém chi phí tố tụng và ảnh hưởng đến uy tín kinh doanh.

Xem thêm: Những điều cấm trong đặt tên doanh nghiệp cần biết

4. Hậu quả khi xảy ra mâu thuẫn hoặc thay đổi hoàn cảnh

Mâu thuẫn giữa chủ thực sự và người đứng tên là rủi ro phổ biến khi nhờ người khác đứng tên công ty. Bộ luật Dân sự 2015 quy định hợp đồng ủy quyền có thể bị đơn phương chấm dứt bất cứ lúc nào nếu không có thỏa thuận khác, dẫn đến người đứng tên rút vốn hoặc chuyển nhượng phần vốn cho bên thứ ba.

Luật Doanh nghiệp 2020 yêu cầu mọi thay đổi thành viên phải được đăng ký với cơ quan nhà nước, nhưng nếu người đứng tên không hợp tác, thủ tục này bị đình trệ. Nhiều trường hợp người đứng tên qua đời hoặc mất năng lực hành vi dân sự khiến công ty rơi vào tình trạng “treo” vì không thể thực hiện các giao dịch. Chủ thực sự lúc này phải khởi kiện để đòi lại quyền lợi, nhưng quá trình chứng minh thường phức tạp và không chắc chắn thắng kiện.

5. Câu hỏi thường gặp

Nhờ người khác đứng tên công ty có bị xử phạt không?

Trả lời: Theo Luật Doanh nghiệp 2020, việc khai báo sai thông tin thành viên hoặc cổ đông có thể bị xử phạt hành chính từ 20 đến 30 triệu đồng tùy mức độ. Nếu có dấu hiệu trốn tránh nghĩa vụ hoặc lừa dối, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định liên quan đến tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc cố ý làm trái quy định nhà nước về quản lý kinh tế.

Làm sao để chuyển quyền sở hữu từ người đứng tên về chủ thực sự?

Trả lời: Chủ thực sự cần thực hiện thủ tục chuyển nhượng phần vốn góp theo Luật Doanh nghiệp 2020, bao gồm lập hợp đồng chuyển nhượng, thông báo thay đổi thành viên và đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh. Đồng thời, cần có thỏa thuận chấm dứt ủy quyền theo Bộ luật Dân sự 2015 để tránh tranh chấp sau này.

Có nên nhờ người khác đứng tên công ty để tránh rủi ro cá nhân không?

Trả lời: Việc này thường mang lại rủi ro lớn hơn lợi ích vì chủ thực sự mất quyền kiểm soát và dễ gặp tranh chấp. Luật Doanh nghiệp 2020 và Bộ luật Dân sự 2015 đều ưu tiên bảo vệ quyền lợi của người được ghi nhận hợp pháp, do đó cách tốt nhất là đăng ký đúng tên chủ sở hữu thực sự ngay từ đầu.

Nhờ người khác đứng tên công ty tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý khó lường và có thể gây thiệt hại lớn cho cả hai bên. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thủ tục an toàn, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC ngay hôm nay để bảo vệ quyền lợi của bạn.