Sự cố về an toàn thực phẩm không chỉ là mối lo của riêng người tiêu dùng mà còn là thách thức lớn đối với doanh nghiệp trong việc tuân thủ pháp luật và duy trì uy tín. Việc hiểu rõ bản chất, hậu quả và cách xử lý các tình huống này là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo hoạt động kinh doanh bền vững. Trong bối cảnh các quy định ngày càng chặt chẽ, việc nắm vững kiến thức pháp lý trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, và bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC.

1. Sự cố về an toàn thực phẩm là gì? Chi tiết

Sự cố về an toàn thực phẩm là tình huống xảy ra do ngộ độc thực phẩm, bệnh truyền qua thực phẩm hoặc các tình huống khác phát sinh từ thực phẩm gây hại trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người. Theo Khoản 17 Điều 2 Luật An toàn thực phẩm 2010, đây là vấn đề cần được phát hiện, xử lý kịp thời nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng.

Các dạng sự cố về an toàn thực phẩm thường gặp bao gồm:

• Ngộ độc thực phẩm cấp tính do vi sinh vật, hóa chất hoặc độc tố tự nhiên.
• Sản phẩm bị nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản.
• Phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh hoặc chất cấm vượt ngưỡng cho phép.
• Hàng hóa hết hạn sử dụng nhưng vẫn được bày bán, tiêu thụ trên thị trường.

Việc nhận diện chính xác và kịp thời các sự cố này là nền tảng để áp dụng các biện pháp khắc phục, giảm thiểu thiệt hại và thực hiện nghĩa vụ pháp lý theo đúng quy định của pháp luật hiện hành.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến sự cố về an toàn thực phẩm

Có nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến sự cố về an toàn thực phẩm, trong đó nổi bật là các nhóm yếu tố sau:

• Ô nhiễm sinh học: Vi khuẩn (Salmonella, E.coli), virus, ký sinh trùng xâm nhập từ nguồn nguyên liệu, nước dùng hoặc từ người chế biến không đảm bảo vệ sinh.
• Ô nhiễm hóa học: Sử dụng chất phụ gia không đúng danh mục, tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng từ môi trường nuôi trồng.
• Ô nhiễm vật lý: Các mảnh vụn thủy tinh, kim loại, xương hoặc tạp chất lẫn vào thực phẩm trong quá trình sản xuất.
• Quy trình bảo quản sai cách: Không tuân thủ chuỗi lạnh, nhiệt độ bảo quản không đạt tiêu chuẩn, tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.
• Yếu tố con người: Ý thức chấp hành pháp luật của chủ cơ sở còn hạn chế, nhân viên thiếu kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Việc xác định đúng nguyên nhân gốc rễ giúp cơ quan chức năng và doanh nghiệp đưa ra giải pháp phòng ngừa hiệu quả, giảm thiểu tối đa nguy cơ tái diễn các sự cố tương tự trong tương lai.

3. Hậu quả pháp lý và kinh tế khi xảy ra sự cố

Khi một sự cố về an toàn thực phẩm xảy ra, hậu quả để lại là vô cùng nghiêm trọng trên nhiều phương diện. Về mặt sức khỏe, người tiêu dùng có thể phải đối mặt với ngộ độc cấp tính, tổn thương lâu dài hoặc thậm chí tử vong. Về mặt pháp lý, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 115/2018/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP, với mức phạt được xác định tùy theo hành vi và mức độ vi phạm.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người bị hại theo quy định của pháp luật dân sự. Uy tín thương hiệu bị ảnh hưởng nghiêm trọng, người tiêu dùng mất niềm tin, dẫn đến doanh thu sụt giảm mạnh. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, cơ sở sản xuất, kinh doanh có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định về an toàn thực phẩm, thậm chí người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi và hậu quả đáp ứng các điều kiện luật định.

4. Quy trình xử lý khi phát hiện sự cố về an toàn thực phẩm

Việc xử lý kịp thời và đúng quy trình là yếu tố then chốt để giảm thiểu hậu quả của sự cố về an toàn thực phẩm. Theo tinh thần của Luật An toàn thực phẩm 2010, các bên liên quan cần thực hiện theo các bước cơ bản sau:

Bước 1: Sơ cứu và cách ly nguồn thực phẩm nghi ngờ

Ngay khi phát hiện dấu hiệu ngộ độc hoặc bất thường, cần ưu tiên sơ cứu, đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Đồng thời, lập tức niêm phong, cách ly toàn bộ số thực phẩm nghi ngờ gây ra sự cố, ngừng ngay việc sản xuất, kinh doanh và lưu thông sản phẩm trên thị trường.

Bước 2: Báo cáo khẩn cấp tới cơ quan chức năng

Chủ cơ sở hoặc cá nhân liên quan cần thông báo cho cơ quan có thẩm quyền về an toàn thực phẩm theo quy định. Việc báo cáo cần cung cấp đầy đủ thông tin về thời gian, địa điểm, số người bị ảnh hưởng, loại thực phẩm nghi ngờ và các biện pháp đã thực hiện.

Bước 3: Phối hợp điều tra, xác minh nguyên nhân

Cơ quan chức năng sẽ tiến hành lấy mẫu, kiểm nghiệm, điều tra nguồn gốc và quy trình sản xuất để xác định nguyên nhân chính xác. Doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến nguồn nguyên liệu, quy trình chế biến và phân phối sản phẩm.

Bước 4: Khắc phục hậu quả và truy xuất nguồn gốc

Tiến hành thu hồi sản phẩm không đảm bảo an toàn trên thị trường và xử lý theo quy định. Đồng thời, thực hiện truy xuất nguồn gốc để xác định phạm vi ảnh hưởng, thực hiện các biện pháp cảnh báo, khắc phục và hỗ trợ, bồi thường cho người tiêu dùng bị thiệt hại theo quy định.

5. Câu hỏi thường gặp

Trách nhiệm của doanh nghiệp khi xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm là gì?

Doanh nghiệp phải có trách nhiệm kịp thời thông báo cho cơ quan có thẩm quyền, thực hiện các biện pháp ngăn chặn, thu hồi sản phẩm, khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng theo quy định của Luật An toàn thực phẩm 2010. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể chịu các hình thức xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP nếu có hành vi vi phạm.

Mức xử phạt hành chính đối với hành vi gây ngộ độc thực phẩm được quy định thế nào?

Mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm được xác định theo từng hành vi, tính chất và mức độ vi phạm theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP. Trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng và đáp ứng các dấu hiệu theo quy định của pháp luật hình sự, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Làm thế nào để phòng ngừa sự cố về an toàn thực phẩm trong doanh nghiệp?

Doanh nghiệp cần xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng, thực hành sản xuất tốt (GMP), phân tích mối nguy và kiểm soát tới hạn (HACCP) phù hợp với loại hình sản xuất, kinh doanh. Đối với những nhóm sản phẩm thuộc diện phải đáp ứng yêu cầu về hệ thống quản lý hoặc chứng nhận theo quy định, doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ các yêu cầu tương ứng; đồng thời đào tạo nhân viên về vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu đầu vào và quy trình bảo quản để giảm thiểu rủi ro.

Sự cố về an toàn thực phẩm là vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về pháp luật và quy trình xử lý chuyên nghiệp. Việc chủ động nắm bắt các quy định tại Luật An toàn thực phẩm 2010 sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý và bảo vệ thương hiệu. Nếu bạn cần hỗ trợ chi tiết hơn về các vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC để được tư vấn và đồng hành tốt nhất.