Tài khoản 151 là tài khoản quan trọng trong hệ thống kế toán doanh nghiệp thương mại, giúp phản ánh chính xác giá trị hàng hóa đang trong quá trình vận chuyển từ nhà cung cấp đến kho của đơn vị. Việc hạch toán đúng quy định không chỉ đảm bảo tính minh bạch của báo cáo tài chính mà còn hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát dòng tiền và hàng tồn kho hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách thực hiện nghiệp vụ này cùng Công ty dịch vụ kế toán ACC.

1. Khái niệm và đặc điểm của tài khoản 151 theo quy định hiện hành

Tài khoản 151 được dùng để theo dõi giá trị hàng hóa mua ngoài đã thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nhưng chưa về đến kho của đơn vị tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.

Theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, tài khoản này phản ánh các trường hợp hàng mua đang trên đường vận chuyển, hàng đang làm thủ tục hải quan hoặc hàng đang chờ kiểm nhận tại cảng, kho ngoại quan.

Việc sử dụng tài khoản 151 giúp tách biệt rõ ràng giữa hàng đã nhập kho và hàng chưa về, từ đó tránh sai lệch số liệu tồn kho cuối kỳ. Doanh nghiệp cần ghi nhận vào tài khoản 151 ngay khi có đủ chứng từ chứng minh quyền sở hữu hàng hóa, bao gồm hóa đơn, hợp đồng mua bán và chứng từ vận chuyển.

2. Cách hạch toán tài khoản 151 hàng mua đang đi đường

Khi phát sinh nghiệp vụ mua hàng đang trên đường, kế toán thực hiện các bút toán theo đúng hướng dẫn tại Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Bước 1: Ghi nhận hàng mua đang đi đường

Kế toán lập bút toán Nợ TK 151 – Hàng mua đang đi đường, Có TK 331 – Phải trả người bán với giá trị ghi trên hóa đơn chưa thuế GTGT. Đồng thời hạch toán thuế GTGT đầu vào Nợ TK 1331, Có TK 331 nếu có thuế.

Bước 2: Khi hàng về kho và kiểm nhận

Sau khi nhận được biên bản kiểm nhận hoặc phiếu nhập kho, kế toán chuyển giá trị từ tài khoản 151 sang tài khoản 156 bằng bút toán Nợ TK 156, Có TK 151. Nếu phát hiện thiếu hụt hoặc hư hỏng trong quá trình vận chuyển, kế toán cần xử lý ngay theo quy định về hao hụt tự nhiên hoặc truy thu trách nhiệm của bên vận chuyển.

Bước 3: Xử lý các trường hợp đặc biệt

Trường hợp hàng mua đang đi đường bị trả lại hoặc điều chỉnh giá trị do sai sót hợp đồng, kế toán thực hiện bút toán điều chỉnh ngược lại tài khoản 151 và tài khoản 331. Mọi chứng từ điều chỉnh phải được lưu trữ đầy đủ để phục vụ kiểm tra sau này.

Xem thêm: Hình thức kế toán chứng từ ghi sổ mới

3. Quy trình theo dõi và kiểm soát tài khoản 151 trong doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình nội bộ chặt chẽ để quản lý tài khoản 151 một cách tối ưu.

Khâu đầu tiên là tiếp nhận chứng từ từ bộ phận mua hàng, bao gồm hợp đồng, hóa đơn và vận đơn. Sau đó, thông tin phải được ghi nhận kịp thời vào sổ kế toán chi tiết cho từng lô hàng cụ thể.

Cuối cùng, doanh nghiệp cần thực hiện đối chiếu định kỳ với nhà cung cấp và đơn vị vận chuyển để đảm bảo số liệu luôn khớp đúng. Việc đối chiếu này nên được thực hiện vào cuối tháng hoặc ngay khi có biến động lớn về giá trị hàng đang đi đường để kịp thời phát hiện sai sót.

Xem thêm: Hạch toán chi phí thành lập doanh nghiệp như thế nào?

4. Lưu ý khi hạch toán và lập báo cáo tài chính liên quan đến tài khoản 151

Kế toán cần phân biệt rõ giữa hàng mua đang đi đường và các khoản hàng gửi bán hoặc hàng ký gửi để tránh nhầm lẫn trong việc ghi chép tài khoản.

Giá trị ghi nhận trên tài khoản 151 phải được trình bày riêng biệt trong bảng cân đối kế toán thuộc nhóm hàng tồn kho. Ngoài ra, doanh nghiệp cần theo dõi tình trạng hàng hóa đang đi đường và đánh giá các rủi ro có thể ảnh hưởng đến giá trị hàng tồn kho để xử lý kế toán theo quy định hiện hành.

Việc tuân thủ đúng Thông tư 99/2025/TT-BTC giúp báo cáo tài chính phản ánh trung thực và khách quan tình hình tài chính của đơn vị trước các bên liên quan.

5. Câu hỏi thường gặp

Tài khoản 151 có được sử dụng cho hàng hóa nhập khẩu đang làm thủ tục hải quan không?

Có. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hàng hóa nhập khẩu đã thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nhưng chưa hoàn thành thủ tục nhập khẩu hoặc chưa về kho đều được theo dõi trên tài khoản 151. Giá trị hàng hóa được ghi nhận theo nguyên tắc xác định giá gốc hàng tồn kho và các quy định kế toán hiện hành đối với hàng nhập khẩu.

Khi nào thì chuyển giá trị từ tài khoản 151 sang tài khoản 156?

Việc chuyển giá trị thực hiện ngay sau khi hàng hóa được kiểm nhận đầy đủ tại kho của doanh nghiệp và có biên bản kiểm nhận hoặc phiếu nhập kho. Thời điểm chuyển không được chậm hơn thời điểm lập báo cáo tài chính.

Hàng mua đang đi đường bị mất mát trong quá trình vận chuyển hạch toán như thế nào?

Kế toán căn cứ vào biên bản xác nhận thiệt hại để ghi giảm giá trị hàng trên tài khoản 151. Đồng thời, kế toán ghi nhận vào chi phí hoặc truy thu trách nhiệm của bên thứ ba tùy theo quy định của hợp đồng vận chuyển và chính sách kế toán của doanh nghiệp.

Tài khoản 151 đóng vai trò then chốt trong công tác kế toán hàng tồn kho của doanh nghiệp. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ hạch toán chính xác theo quy định, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC ngay hôm nay để nhận giải pháp phù hợp nhất.