Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Quy định về kiểm kê tồn kho cuối năm đối với hộ kinh doanh

Theo Luật Quản lý thuế 2019 (Điều 50), hộ kinh doanh (HKD) phải thực hiện kiểm kê tài sản, hàng hóa tồn kho cuối năm để lập báo cáo quyết toán thuế, nhằm đảm bảo tính chính xác của doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế. Việc nhập hàng tồn kho thường xuyên cuối năm, đặc biệt trong lĩnh vực bán đồ chơi trẻ em (có thể liên quan đến nhu cầu cao điểm dịp lễ Tết), là hoạt động kinh doanh hợp lý nếu được chứng minh bằng hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Nghị định 126/2020/NĐ-CP (Điều 8) quy định cơ quan thuế có quyền kiểm tra tính hợp lý của tồn kho dựa trên quy mô kinh doanh, lịch sử hoạt động và điều kiện thị trường, không phải mọi trường hợp tồn kho cao đều bị coi là bất thường.

Xem thêm: Anh chị cho em hỏi. Bên em mua vàng tặng nhân viên, hóa đơn mua vào là của hộ kinh doanh đơn giá không có thuế, vậy hóa đơn xuất ra thì em xuất theo đơn giá đó cộng thuế suất 10% hay không kê khai không tính thuế ạ?

Tồn kho cao có bị coi là bất thường không?

Tồn kho cao không tự động bị coi là bất thường nếu phù hợp với đặc thù kinh doanh, chẳng hạn như HKD nhập hàng cuối năm để dự trữ cho mùa vụ cao điểm (như đồ chơi trẻ em dịp cuối năm học hoặc lễ hội). Tuy nhiên, theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 (Điều 9, áp dụng tương tự cho HKD kê khai theo phương pháp khấu trừ nếu đăng ký), cơ quan thuế có thể đánh giá bất thường nếu tồn kho tăng đột biến không có lý do kinh tế rõ ràng, dẫn đến nghi ngờ kê khống để giảm chi phí khấu trừ hoặc trốn thuế. Thông tư 20/2026/TT-BTC (Điều 15) hướng dẫn rằng, tồn kho phải được kiểm kê thực tế, ghi nhận theo giá gốc và có biên bản kiểm kê kèm chứng từ nhập khẩu/xuất khẩu. Nếu bị xác định bất thường, HKD có thể bị kiểm tra bổ sung, truy thu thuế và phạt hành chính trên số thuế gian lận theo Luật Quản lý thuế 2019 (Điều 142), với mức phạt cụ thể tùy mức độ vi phạm.

Các biện pháp đảm bảo tính hợp lý của tồn kho

Xem thêm: Em đang dùng Misa AMIS (web). Có cách nào để xuất hóa đơn bán lẻ trên Shopee hàng loạt không ạ? Phần tên khách hàng em để chung là Khách lẻ không lấy hóa đơn được không hay bắt buộc phải nhập cả tên ạ? Em đã lấy được file excel lấy từ Shopee. Hiện tại em phải nhập từng cái rất mất thời gian ạ.

Để tránh bị coi là bất thường, HKD cần duy trì hồ sơ đầy đủ và minh bạch:

• Hóa đơn, chứng từ nhập hàng từ nhà cung cấp hợp pháp, ghi rõ số lượng, giá trị và ngày tháng.
• Biên bản kiểm kê tồn kho cuối năm, ký xác nhận của chủ hộ và nhân viên (nếu có), kèm ảnh chụp hoặc danh sách chi tiết hàng hóa.
• Báo cáo giải trình lý do nhập hàng (ví dụ: dự báo nhu cầu thị trường đồ chơi trẻ em tăng cuối năm), có thể tham chiếu dữ liệu ngành từ Hiệp hội các ngành hàng tiêu dùng.
• Lưu trữ sổ sách kế toán đơn giản theo phương pháp kê khai (nếu áp dụng) hoặc phương pháp khoán, đảm bảo khớp với báo cáo thuế hàng quý/năm.

Việc tuân thủ các quy định trên giúp HKD tránh rủi ro kiểm tra, giảm thiểu phạt và tối ưu hóa chi phí thuế. Đồng thời, duy trì tồn kho hợp lý góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh bền vững. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.