Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Xác định tính chất giao dịch vay không lãi

Khoản vay giữa công ty và giám đốc được coi là giao dịch liên kết theo quy định tại Điều 5 Nghị định 132/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế 2019. Giám đốc là người có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh doanh của công ty, do đó giao dịch này phải tuân thủ nguyên tắc giá thị trường (arm's length principle). Hợp đồng vay không tính lãi có thể bị cơ quan thuế đánh giá là không phù hợp với điều kiện thị trường thông thường, dẫn đến rủi ro điều chỉnh thuế.

Quy định về ấn định thuế đối với khoản vay không lãi

Xem thêm: Đối với doanh nghiệp thương mại, chi phí vận chuyển hàng mua về nhập kho hạch toán vào 156 hay 642 ạ?

Theo Điều 16 Nghị định 132/2020/NĐ-CP, nếu khoản vay không lãi không phản ánh đúng giá thị trường, cơ quan thuế có quyền ấn định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) cho công ty dựa trên lãi suất thị trường thông thường (thường tham chiếu lãi suất vay ngân hàng cùng kỳ hạn). Cụ thể, phần lãi "ẩn" này sẽ được tính vào thu nhập chịu thuế TNDN của công ty với mức thuế suất 20% theo Luật Thuế TNDN 2025. Đồng thời, đối với giám đốc, khoản lãi "ẩn" có thể bị coi là thu nhập từ tiền lãi chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo Điều 3 Luật Thuế TNCN 2007 (sửa đổi, bổ sung), với mức thuế suất lũy tiến từ 5% đến 35%. Việc ấn định thuế nhằm đảm bảo công bằng trong quản lý thuế, tránh chuyển giá bất lợi cho ngân sách nhà nước.

Các điều chỉnh và rủi ro liên quan

Cơ quan thuế có thể yêu cầu điều chỉnh giá giao dịch theo Điều 19 Nghị định 132/2020/NĐ-CP nếu phát hiện qua kiểm tra hoặc khai báo. Các rủi ro bao gồm:

• Phạt hành chính trên số thuế thiếu theo Luật Quản lý thuế 2019, với mức phạt cụ thể tùy giá trị giao dịch.
• Buộc nộp chậm thuế với lãi suất trên số tiền chậm nộp theo Điều 59 Luật Quản lý thuế 2019.
• Nếu hợp đồng vay không được lập thành văn bản, có thể vi phạm Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, dẫn đến khó chứng minh tính hợp pháp khi kiểm tra thuế. Để giảm rủi ro, công ty nên lập báo cáo giao dịch liên kết hàng năm theo mẫu tại Phụ lục Nghị định 132/2020/NĐ-CP nếu tổng giá trị giao dịch vượt 50 tỷ đồng/năm.

Xem thêm: Khi nhân viên nghỉ việc mà chưa hoàn ứng hết tiền tạm ứng thì xử lý công nợ thế nào cho đúng quy định?

Hồ sơ cần chuẩn bị để chứng minh và tuân thủ

Để tránh ấn định thuế, công ty cần lưu trữ và cung cấp hồ sơ chứng minh giao dịch phù hợp giá thị trường:

• Hợp đồng vay tiền bằng văn bản, ghi rõ điều khoản không lãi và lý do hợp lý (ví dụ: hỗ trợ nội bộ tạm thời).
• Bằng chứng về lãi suất thị trường (báo giá từ ngân hàng hoặc dữ liệu tham chiếu từ Ngân hàng Nhà nước).
• Báo cáo tài chính và sổ sách kế toán ghi nhận khoản vay đúng quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC.
• Hồ sơ giao dịch liên kết nếu áp dụng, nộp kèm tờ khai quyết toán thuế TNDN.

Việc tuân thủ các quy định trên giúp doanh nghiệp tránh rủi ro phạt nặng, đảm bảo minh bạch tài chính và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Đồng thời, duy trì uy tín với cơ quan quản lý nhà nước. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.