Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý xác định phương pháp tính thuế cho hộ kinh doanh

Theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019, hộ kinh doanh cá thể phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) dựa trên phương pháp phù hợp với quy mô hoạt động.

Cụ thể, Thông tư 40/2021/TT-BTC quy định về phân loại hộ kinh doanh để áp dụng phương pháp khoán hoặc kê khai. Hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên phải áp dụng phương pháp kê khai thuế, trong khi dưới mức này có thể áp dụng phương pháp khoán.

Xem thêm: Em đang gặp trường hợp hộ kinh doanh bán đồ gia dụng, năm 2025 kê khai doanh thu khoảng 900 triệu nhưng thực tế tiền vào tài khoản hơn 1,4 tỷ do có cả tiền vay mượn và tiền chuyển nội bộ giữa các tài khoản trong gia đình, hiện tại khi giải trình thì không có hợp đồng vay rõ ràng, chỉ có lịch sử chuyển khoản qua lại, trong khi đó cơ quan thuế yêu cầu chứng minh từng khoản, vậy trong tình huống này nên gom nhóm và giải trình theo hướng nào để hợp lý nhất ạ?

Cách xác định nhóm áp dụng phương pháp kê khai hoặc khoán

Việc xác định nhóm hộ kinh doanh để áp dụng phương pháp tính thuế (khoán hoặc kê khai) căn cứ vào doanh thu của năm trước liền kề, không phải năm hiện tại. Cụ thể:

• Nếu doanh thu năm trước đạt từ 1 tỷ đồng trở lên, hộ kinh doanh thuộc nhóm phải áp dụng phương pháp kê khai thuế GTGT và TNCN cho năm hiện tại, bao gồm việc thực hiện chế độ kế toán, sử dụng hóa đơn điện tử và kê khai định kỳ theo tháng/quý (theo Thông tư 40/2021/TT-BTC).
• Nếu doanh thu năm trước dưới 1 tỷ đồng, hộ kinh doanh được áp dụng phương pháp khoán, cơ quan thuế sẽ ấn định mức thuế khoán dựa trên doanh thu dự kiến và tỷ lệ phần trăm tương ứng (Thông tư 40/2021/TT-BTC).

Trong trường hợp doanh thu dao động quanh mức 1 tỷ đồng (có năm vượt, có năm không), cơ quan thuế sẽ dựa trên dữ liệu doanh thu thực tế của năm trước để thông báo phương pháp áp dụng cho năm hiện tại trước ngày 20/11 của năm trước (theo Thông tư 40/2021/TT-BTC).

Nếu hộ kinh doanh có thay đổi lớn về doanh thu trong năm hiện tại, có thể đề nghị cơ quan thuế điều chỉnh phương pháp, nhưng phải kèm hồ sơ chứng minh (như báo cáo doanh thu thực tế). Việc không tuân thủ có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Xem thêm: Tôi có một khách hàng kinh doanh quán ăn, mỗi ngày doanh thu tiền mặt khoảng 15–20 triệu nhưng chỉ ghi nhận trên sổ khoảng 8–10 triệu do thất thoát và không kiểm soát được nhân viên, trong khi chi phí nguyên liệu có hóa đơn khá đầy đủ, nếu nhìn vào thì thấy chi phí cao bất thường so với doanh thu, vậy nếu bị kiểm tra thì nên điều chỉnh tăng doanh thu hay giảm chi phí để hợp lý hơn?

Lưu ý khi doanh thu dao động

Đối với hộ kinh doanh có doanh thu biến động, khuyến nghị ghi chép đầy đủ chứng từ doanh thu hàng tháng để làm cơ sở đề nghị điều chỉnh nếu cần. Cơ quan thuế địa phương  sẽ gửi thông báo phân loại trước khi kết thúc năm tài chính, giúp hộ kinh doanh chuẩn bị kịp thời. Nếu doanh thu năm hiện tại vượt 1 tỷ đồng nhưng năm trước dưới mức này, vẫn áp dụng khoán cho đến khi có thông báo mới cho năm sau.

Việc tuân thủ đúng phương pháp tính thuế giúp hộ kinh doanh tránh rủi ro phạt hành chính, tối ưu hóa chi phí thuế và đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định. Đồng thời, áp dụng kê khai khi đủ điều kiện còn hỗ trợ tiếp cận các ưu đãi thuế khác theo Luật Quản lý thuế 2019. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.