Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý cho việc góp vốn bằng quyền sử dụng đất

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp được phép góp vốn thành lập hoặc mua cổ phần, phần vốn góp vào công ty khác bằng tài sản. Đồng thời, Luật Đất đai 2024 quy định QSDĐ có thể được sử dụng để góp vốn vào doanh nghiệp dưới hình thức chuyển giao quyền sử dụng cho bên nhận góp vốn, nhưng phải tuân thủ các điều kiện về mục đích sử dụng đất và không được vi phạm quy hoạch.

Trong trường hợp góp vốn vào công ty liên kết (theo Luật Doanh nghiệp 2020, công ty liên kết là doanh nghiệp mà bên góp vốn có ảnh hưởng đáng kể nhưng không kiểm soát), việc chuyển giao QSDĐ phải được ghi nhận rõ ràng trong điều lệ công ty và hợp đồng góp vốn để tránh tranh chấp quyền sử dụng sau này.

Xử lý việc tiếp tục sử dụng một phần diện tích đất

Xem thêm: Mình nhận sửa chữa cải tạo trang trí nội thất cho khách hàng. Lúc ký hợp đồng khách hàng đứng tên công ty để ký hợp đồng, trong hợp đồng không thể hiện mình sẽ cung cấp hóa đơn hay nghĩa vụ thuế cho bên công ty. Giá trị hợp đồng là 215 triệu thì giờ mình báo cáo thuế xin xuất hóa đơn lẻ được chứ ạ? Và kèm theo là phần hóa đơn ấy sẽ là 215 triệu + 10% thuế giá trị gia tăng phải không ạ? Công ty sẽ phải thanh toán số tiền sau thuế giá trị gia tăng để nhận chứng từ hóa đơn chứ ạ?

Khi doanh nghiệp góp vốn bằng toàn bộ hoặc một phần QSDĐ nhưng vẫn tiếp tục sử dụng một phần diện tích cho hoạt động riêng, cần phân biệt rõ ràng giữa phần đất được góp vốn và phần đất giữ lại sử dụng.

Theo Luật Đất đai 2024, nếu góp vốn toàn bộ QSDĐ, doanh nghiệp có thể ký hợp đồng cho thuê lại phần diện tích cần sử dụng từ công ty liên kết, với thời hạn thuê không vượt quá thời hạn QSDĐ còn lại và phải đăng ký biến động tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nếu chỉ góp vốn một phần diện tích, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục tách thửa đất theo Luật Đất đai 2024, sau đó chuyển giao phần góp vốn cho công ty liên kết. Việc này đảm bảo quyền sử dụng phần đất còn lại không bị ảnh hưởng, tránh tình trạng chồng chéo quyền lợi giữa các bên.

Ghi nhận kế toán cho khoản đầu tư vào công ty liên kết

Việc ghi nhận khoản đầu tư bằng QSDĐ vào công ty liên kết được thực hiện theo phương pháp vốn chủ sở hữu tại Thông tư 200/2014/TT-BTC (Điều 18 và Phụ lục 4). Cụ thể, doanh nghiệp ghi nhận giá trị khoản đầu tư bằng giá trị QSDĐ tại thời điểm góp vốn (dựa trên giá thị trường hoặc giá trị sổ sách, tùy theo phương pháp định giá theo Điều 35 Luật Doanh nghiệp 2020), sử dụng tài khoản 223 "Đầu tư vào công ty liên kết". Phần giá trị tương ứng với diện tích đất góp vốn sẽ được chuyển từ tài khoản tài sản cố định (TK 211 "Tài sản cố định hữu hình") sang TK 223, đồng thời ghi nhận giảm tài sản đất đai. Hàng kỳ, doanh nghiệp điều chỉnh giá trị khoản đầu tư dựa trên phần lợi nhuận hoặc lỗ của công ty liên kết được phân bổ, đảm bảo phản ánh đúng ảnh hưởng đáng kể mà không kiểm soát toàn bộ.

Ghi nhận tài sản đất đai cho phần diện tích sử dụng riêng

Phần diện tích đất tiếp tục sử dụng cho hoạt động riêng của doanh nghiệp được ghi nhận riêng biệt như tài sản cố định. Giá trị phần đất này giữ nguyên, với khấu hao theo thời hạn QSDĐ còn lại (theo Luật Đất đai 2024). Nếu phần đất được cho thuê từ công ty liên kết, doanh nghiệp ghi nhận khoản phải thu tiền thuê và chi phí thuê, đồng thời theo dõi hợp đồng thuê để phân bổ chi phí hợp lý. Việc tách biệt này giúp báo cáo tài chính minh bạch, tránh nhầm lẫn giữa tài sản tự có và khoản đầu tư, đồng thời tuân thủ nguyên tắc kế toán kép.

Xem thêm: Dạ cho em hỏi xác định nhóm hộ kinh doanh sẽ dựa vào doanh thu năm 2025 hay doanh thu quý I năm 2026 ạ? Vì trước đây bên thuế có báo gia đình em doanh thu thuộc hộ kinh doanh nhóm 2, dưới 1 tỷ không cần xuất hóa đơn điện tử. Nhưng thuế mới báo lại theo nghị định mới thì sẽ dựa vào doanh thu quý I năm 2026 thì khả năng nhà em lại trên 1 tỷ thì cần phải xuất hóa đơn điện tử, tuy nhiên quý I là tháng Tết nên doanh thu sẽ cao hơn rất nhiều so với các tháng khác ạ. Nhờ mọi người hỗ trợ giúp em với ạ.

Tách biệt giữa ghi nhận tài sản và khoản đầu tư

Để tách biệt rõ ràng, doanh nghiệp cần lập biên bản góp vốn chi tiết, phân định diện tích đất góp vốn và phần sử dụng riêng kèm theo định giá độc lập theo Luật Doanh nghiệp 2020.

Trong sổ sách kế toán, sử dụng các tài khoản riêng cho tài sản đất còn lại, với ghi chú giải trình trong báo cáo tài chính. Nếu có tranh chấp, cơ quan thuế có thể kiểm tra để điều chỉnh, dẫn đến phạt hành chính nếu ghi nhận không chính xác. Việc tách biệt này không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn hỗ trợ quản lý rủi ro, như đánh giá giá trị đầu tư độc lập với hoạt động kinh doanh riêng.

Việc tuân thủ các quy định trên giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý, đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính và tối ưu hóa quản lý tài sản. Đồng thời, nó hỗ trợ việc phân tích hiệu quả đầu tư vào công ty liên kết một cách chính xác. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.