Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.
Quy định về khoản vay nội bộ giữa các công ty trong cùng tập đoàn
Khoản vay nội bộ phải được ghi nhận dựa trên hợp đồng vay vốn, bao gồm lãi suất và thời hạn. Nếu lãi suất áp dụng thấp hơn lãi suất thị trường và thời hạn vay không xác định rõ ngày đáo hạn , doanh nghiệp cần xem xét bản chất kinh tế của giao dịch để tránh ghi nhận sai lệch. Nghị định 70/2025/NĐ-CP về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết cũng yêu cầu các giao dịch này phải tuân thủ nguyên tắc giá thị trường, nhằm đảm bảo tính minh bạch và tránh chuyển giá. Trong trường hợp lãi suất thấp hơn thị trường đáng kể, cơ quan thuế có thể điều chỉnh thu nhập chịu thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi, bổ sung năm 2025), dẫn đến ảnh hưởng gián tiếp đến hạch toán kế toán.
Hạch toán lãi vay theo thỏa thuận thực tế
Khi hạch toán lãi vay, doanh nghiệp ghi nhận theo thỏa thuận thực tế giữa các bên, tức là áp dụng lãi suất hợp đồng và thời hạn theo văn bản ký kết
Lãi vay phát sinh được hạch toán vào chi phí tài chính và tương ứng ghi nhận khoản phải trả lãi. Nếu thời hạn vay không xác định rõ ngày đáo hạn, doanh nghiệp cần phân loại khoản vay là ngắn hạn hoặc dài hạn dựa trên thực tế sử dụng.
Tuy nhiên, nếu lãi suất thấp hơn thị trường, việc ghi nhận thuần túy theo thỏa thuận có thể không phản ánh đúng chi phí vốn thực tế, dẫn đến rủi ro kiểm toán hoặc điều chỉnh sau này.
Đánh giá lại theo giá trị hợp lý
Doanh nghiệp cần đánh giá lại khoản vay nội bộ theo giá trị hợp lý, đặc biệt khi lãi suất thấp hơn thị trường và thời hạn không rõ ràng, để đảm bảo báo cáo tài chính tuân thủ các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS). Theo VAS 01 – Chuẩn mực chung về lập và trình bày báo cáo tài chính, các tài sản và nợ phải được ghi nhận và trình bày theo giá trị hợp lý nếu có bằng chứng về sự khác biệt đáng kể so với giá trị giao dịch ban đầu.
Cụ thể, khoản vay được phân loại là công cụ tài chính theo VAS 29 – Công cụ tài chính, và nếu lãi suất hợp đồng thấp hơn lãi suất thị trường, giá trị hợp lý ban đầu phải được tính toán bằng phương pháp dòng tiền chiết khấu. Chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị danh nghĩa sẽ được ghi nhận là thu nhập khác hoặc chi phí khác.
Việc này giúp tránh tình trạng khoản vay bị coi là hình thức vốn góp ngầm, đặc biệt nếu thời hạn kéo dài không xác định, và phải công bố đầy đủ trong thuyết minh báo cáo tài chính.
Trình bày trên báo cáo tài chính riêng lẻ
Trên báo cáo tài chính riêng lẻ, khoản vay nội bộ phải được trình bày riêng biệt để phản ánh đúng mối quan hệ với bên liên quan, không được loại trừ như trong báo cáo hợp nhất.
doanh nghiệp trình bày khoản phải thu/phải trả nội bộ tại mục "Các khoản phải thu, phải trả khác" hoặc "Nợ dài hạn khác" trên Bảng cân đối kế toán, kèm theo giá trị hợp lý đã đánh giá nếu áp dụng. Lãi vay được trình bày trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh tại chi phí tài chính, và phải công bố chi tiết trong Thuyết minh báo cáo tài chính, bao gồm: tên bên liên quan, số dư khoản vay, lãi suất áp dụng so với thị trường, thời hạn, và bất kỳ điều chỉnh giá trị hợp lý nào.
Nếu không đánh giá giá trị hợp lý, báo cáo có thể bị kiểm toán viên lưu ý hoặc cơ quan thuế yêu cầu bổ sung theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, dẫn đến rủi ro pháp lý. Doanh nghiệp nên sử dụng phần mềm kế toán để theo dõi và điều chỉnh định kỳ, đảm bảo tính nhất quán giữa hạch toán và trình bày.
Việc tuân thủ đánh giá giá trị hợp lý giúp báo cáo tài chính riêng lẻ phản ánh đúng thực tế kinh tế, tránh rủi ro kiểm toán và tối ưu hóa chi phí thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Đồng thời, nó tăng cường tính minh bạch trong giao dịch nội bộ, bảo vệ lợi ích cổ đông và giảm thiểu tranh chấp với cơ quan quản lý. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.
Để lại một bình luận