Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Ảnh hưởng đến số liệu tồn kho

Việc không ghi nhận phần hàng cũ nhận về từ khách hàng sẽ dẫn đến sai lệch trong báo cáo tồn kho, vì giao dịch này thực chất là hình thức trao đổi hàng hóa một phần

Theo Luật Kế toán 2015 nguyên tắc ghi nhận tài sản phải đầy đủ, chính xác và phản ánh đúng bản chất kinh tế của giao dịch. Hàng cũ nhận về cần được định giá theo giá trị hợp lý và ghi nhận vào tài khoản 156 – Hàng tồn kho, đồng thời điều chỉnh giảm khoản phải thu từ khách hàng

Nếu bỏ qua, số dư tồn kho sẽ bị understated, dẫn đến rủi ro khi kiểm kê định kỳ hoặc đột xuất, có thể phát hiện chênh lệch âm và yêu cầu điều chỉnh hồi tố.

Xem thêm: Dạ cho em hỏi trường hợp mua máy móc phục vụ kinh doanh mà không có hóa đơn thì có được tính chi phí không ạ?

Ảnh hưởng đến chi phí và lợi nhuận

Không ghi nhận hàng cũ sẽ tác động trực tiếp đến chi phí, đặc biệt là giá vốn hàng bán và chi phí liên quan đến tồn kho. Trong giao dịch này, giá trị hàng cũ nhận về được coi là khoản thu nhập khác hoặc giảm giá vốngiúp giảm chi phí mua hàng hoặc tăng lợi nhuận gộp. Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi, bổ sung năm 2025), chi phí được khấu trừ phải dựa trên chứng từ hợp lệ và phản ánh đúng thực tế kinh tế; nếu không ghi nhận, doanh nghiệp có thể bị loại trừ khoản bù trừ này khỏi chi phí hợp lý, dẫn đến tăng thu nhập chịu thuế và phải nộp thêm thuế TNDN

Về thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế GTGT 2024 yêu cầu hóa đơn GTGT phải ghi nhận đầy đủ giá trị giao dịch, bao gồm phần bù trừ bằng hàng cũ; việc bỏ qua có thể làm sai lệch đầu vào khấu trừ, dẫn đến tăng thuế GTGT phải nộp.

Hơn nữa, khi hàng cũ được lưu kho mà không ghi nhận, chi phí bảo quản, khấu hao hoặc xử lý sau này sẽ không được phân bổ đúng, làm méo mó báo cáo lợi nhuận và có thể dẫn đến kiểm toán phát hiện sai sót.

Xem thêm: Tôi đang gặp vấn đề là tiền trong tài khoản nhiều hơn doanh thu kê khai do có thêm tiền cá nhân chuyển vào, vậy khi giải trình có khó không?

Hậu quả pháp lý và khuyến nghị tuân thủ

Việc không ghi nhận có thể bị coi là vi phạm nguyên tắc kế toán cơ bản, dẫn đến xử phạt hành chính, với mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi lập báo cáo tài chính không trung thực, tùy theo mức độ.

Trong trường hợp kiểm tra thuế, cơ quan thuế có thể truy thu thuế TNDN và GTGT kèm lãi chậm nộp (0,03%/ngày), đồng thời yêu cầu điều chỉnh sổ sách. Để tránh rủi ro, doanh nghiệp nên ghi nhận ngay giao dịch, với chứng từ như biên bản trao đổi hàng hóa, hóa đơn GTGT và định giá độc lập nếu cần.

Việc tuân thủ ghi nhận đầy đủ giúp đảm bảo báo cáo tài chính chính xác, tối ưu hóa chi phí thuế và tránh rủi ro pháp lý, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững. Đồng thời, nó nâng cao tính minh bạch trong quản lý tồn kho và chi phí. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.