Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ chế tính thuế đối với hộ kinh doanh (HKD)

Đối với hộ kinh doanh, việc tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) chủ yếu áp dụng phương pháp khoán theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, không phụ thuộc vào lợi nhuận thực tế.

Cụ thể, cơ quan thuế sẽ ước lượng doanh thu hàng năm dựa trên ngành nghề, vị trí kinh doanh và các yếu tố liên quan, sau đó áp dụng tỷ lệ thuế tương ứng

Quy định này được nêu tại Luật Quản lý thuế 2019. Do đó, quan điểm "chỉ cần doanh thu cao là thuế cao" là đúng một phần, vì thuế khoán trực tiếp tỷ lệ thuận với doanh thu ước tính, không khấu trừ chi phí để tính lợi nhuận ròng.

Nếu doanh thu thực tế thấp hơn mức khoán, hộ kinh doanh vẫn phải nộp theo mức khoán ban đầu, trừ khi có cơ sở chứng minh để điều chỉnh.

Cách chứng minh kinh doanh lỗ để giảm thuế

Xem thêm: Có anh chị nào từng bị yêu cầu giải trình doanh thu khoán chưa cho em xin kinh nghiệm. Nếu thực tế doanh thu thấp hơn mức khoán đã ấn định đầu năm thì có cách nào xin điều chỉnh giảm lại không, hay bắt buộc phải đóng đủ ạ?

Khi hộ kinh doanh thực tế kinh doanh lỗ, không thể trực tiếp khấu trừ lỗ để giảm thuế theo phương pháp khoán, vì hệ thống thuế không công nhận khấu trừ chi phí ở hình thức này.

Tuy nhiên, có thể chứng minh doanh thu thực tế thấp để yêu cầu cơ quan thuế điều chỉnh giảm mức khoán doanh thu, từ đó giảm số thuế phải nộp. Việc này dựa trên nguyên tắc kê khai trung thực và cung cấp chứng từ theo Luật Quản lý thuế 2019.

Nếu hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm, có thể chuyển sang phương pháp kê khai theo từng lần phát sinh hoặc quý (theo Thông tư 18/2026/TT-BTC), nhưng vẫn áp dụng tỷ lệ trên doanh thu mà không khấu trừ lỗ trực tiếp. Để chứng minh hiệu quả, cần thực hiện khiếu nại hoặc quyết toán thuế cuối năm.

Bước 1: Thu thập chứng từ chứng minh doanh thu thực tế và lỗ

Hộ kinh doanh cần lập sổ sách kế toán đơn giản (nếu áp dụng) hoặc hóa đơn, chứng từ chứng minh doanh thu thực tế thấp hơn mức khoán, bao gồm:

• Hóa đơn bán hàng, biên lai thu tiền (nếu có).
• Báo cáo chi phí để chứng minh lỗ, dù không khấu trừ trực tiếp nhưng hỗ trợ lập luận.
• Giấy xác nhận của đối tác hoặc khách hàng về giao dịch thực tế.

Quá trình này giúp cơ sở dữ liệu đáng tin cậy, tránh phạt hành chính nếu kê khai sai (theo Luật Quản lý thuế 2019).

Xem thêm: Em có HKD bán đồ uống mang đi, có thuê nhân viên thời vụ theo ca. Trả lương bằng tiền mặt, không ký hợp đồng. Các khoản chi này em không lưu giấy tờ gì ngoài ghi chú trong sổ. Khi thuế kiểm tra thì có bị coi là chi phí không hợp lệ không ạ?

Bước 2: Nộp đơn khiếu nại hoặc yêu cầu điều chỉnh mức khoán

Trong thời hạn 10 ngày trước ngày hết hạn nộp thuế khoán, hộ kinh doanh nộp đơn khiếu nại bằng văn bản đến Chi cục Thuế quản lý trực tiếp, kèm chứng từ nêu trên. Cơ quan thuế sẽ kiểm tra thực tế tại chỗ trong 30 ngày và điều chỉnh mức khoán nếu chứng minh được doanh thu thực tế thấp. Nếu không đồng ý, có thể khiếu nại.

Bước 3: Quyết toán thuế cuối năm nếu áp dụng phương pháp kê khai

Nếu chuyển sang phương pháp kê khai, hộ kinh doanh phải nộp tờ khai thuế theo quý hoặc tháng, chứng minh doanh thu thực tế qua hóa đơn điện tử. Lúc này, nếu lỗ được chứng minh qua báo cáo tài chính đơn giản, cơ quan thuế có thể miễn hoặc giảm tạm nộp thuế khoán cho kỳ sau, nhưng vẫn không hoàn thuế đã nộp. Quy trình quyết toán thực hiện trước ngày 90 ngày sau khi kết thúc năm tài chính, theo Thông tư 18/2026/TT-BTC.

Việc tuân thủ các quy định trên giúp hộ kinh doanh tránh rủi ro phạt chậm nộp (0,03%/ngày trên số thuế chậm) và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế dựa trên thực tế kinh doanh. Đồng thời, duy trì sổ sách rõ ràng hỗ trợ vay vốn hoặc mở rộng hoạt động sau này. Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.