Dựa trên thông tin Anh/Chị cung cấp, Công ty dịch vụ kế toán ACC xin phép phân tích và đưa ra hướng dẫn cụ thể như sau.

Cơ sở pháp lý

Việc hạch toán nhượng bán tài sản cố định (TSCĐ) được quy định tại Thông tư 45/2013/TT-BTC hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ, và Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Các quy định này yêu cầu ghi giảm TSCĐ, ghi nhận doanh thu từ nhượng bán, thu hồi tiền và xác định lỗ/lãi dựa trên giá trị còn lại của TSCĐ (nguyên giá trừ hao mòn lũy kế) so với giá bán thực tế. Doanh nghiệp phải lập biên bản bàn giao TSCĐ và hóa đơn GTGT để làm cơ sở hạch toán.

Quy trình hạch toán nhượng bán TSCĐ

Quy trình hạch toán được thực hiện theo trình tự logic, đảm bảo ghi giảm TSCĐ khỏi sổ sách, ghi nhận dòng tiền thu hồi và tính toán lỗ/lãi cuối kỳ. Giả sử TSCĐ là máy móc hữu hình chưa khấu hao hết, giá bán thấp hơn giá trị còn lại dẫn đến lỗ (hoặc ngược lại là lãi). Các bút toán sử dụng hệ thống tài khoản theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Xem thêm: Cho em hỏi về cách hạch toán chi phí hoa hồng cho đại lý bán hàng. Công ty em bán hàng qua đại lý, cuối tháng tính hoa hồng phải trả cho họ 20 triệu. Hạch toán Nợ 641/Có 331 đúng không ạ?

Bước 1: Xác định giá trị TSCĐ tại thời điểm nhượng bán

Trước khi ghi sổ, doanh nghiệp tính toán nguyên giá TSCĐ (TK 211), hao mòn lũy kế (TK 214) và giá trị còn lại (nguyên giá trừ hao mòn). Ví dụ, nếu nguyên giá là 100 triệu đồng, hao mòn lũy kế 40 triệu đồng thì giá trị còn lại là 60 triệu đồng. Việc này dựa trên sổ sách kế toán và biên bản kiểm kê TSCĐ theo Thông tư 45/2013/TT-BTC, đảm bảo không ghi khấu hao tháng nhượng bán. Nếu có chi phí liên quan (vận chuyển, sửa chữa trước bán), cộng vào giá trị còn lại để tính lỗ/lãi chính xác.

Bước 2: Ghi nhận doanh thu từ nhượng bán và thu hồi tiền

Ghi nhận giá bán thực tế (chưa trừ thuế GTGT nếu áp dụng) vào thu nhập khác. Nếu thu tiền ngay bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản: Nợ TK 111 (Tiền mặt) hoặc TK 112 (Tiền gửi ngân hàng) với số tiền thu được / Có TK 711 (Thu nhập khác) với giá bán (không bao gồm thuế GTGT). Nếu chưa thu, sử dụng TK 131 (Phải thu khách hàng) thay TK 111/112. Hóa đơn GTGT phải được lập theo quy định tại Thông tư 20/2026/TT-BTC, và thuế GTGT đầu ra được ghi riêng: Nợ TK 111/112/131 / Có TK 711 (giá bán chưa thuế) và Có TK 3331 (Thuế GTGT đầu ra). Bước này phản ánh dòng tiền thu hồi và doanh thu phát sinh.

Bước 3: Ghi giảm TSCĐ khỏi sổ sách

Ghi xóa nguyên giá và hao mòn lũy kế của TSCĐ: Nợ TK 214 (Hao mòn TSCĐ) với số hao mòn lũy kế / Có TK 211 (TSCĐ hữu hình) với số hao mòn lũy kế. Đồng thời, ghi giá trị còn lại vào chi phí: Nợ TK 811 (Chi phí khác) với giá trị còn lại / Có TK 211 (TSCĐ hữu hình) với giá trị còn lại. Nếu có chi phí phát sinh khác (như phí môi giới), cộng thêm vào TK 811. Việc này loại bỏ TSCĐ ra khỏi bảng cân đối kế toán, tuân thủ nguyên tắc ghi nhận chi phí theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Xem thêm: Dạ, em là kế toán công ty xây dựng, có mua vật tư nhập kho, sau đó xuất cho các công trình khác nhau. Em theo dõi chi tiết cho từng công trình trên tài khoản 621. Cuối tháng tổng hợp vào 154. Làm vậy có đúng không?

Bước 4: Hạch toán lỗ hoặc lãi từ nhượng bán

Cuối kỳ, xác định lỗ/lãi bằng cách so sánh thu nhập (TK 711) và chi phí (TK 811). Nếu giá bán > giá trị còn lại + chi phí phát sinh, ghi lãi: Nợ TK 711 / Có TK 711? Thực tế, lãi được tự động phản ánh khi kết chuyển: lỗ (TK 811 > TK 711) chuyển vào TK 421 (Lỗ), lãi (TK 711 > TK 811) chuyển vào TK 411 (Lãi). Cụ thể, kết chuyển: Nợ TK 711 / Có TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh) cho thu nhập; Nợ TK 911 / Có TK 811 cho chi phí. Kết quả lỗ/lãi ảnh hưởng đến lợi nhuận năm và nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.

Việc tuân thủ quy trình này giúp báo cáo tài chính minh bạch, tránh rủi ro kiểm toán và tối ưu hóa chi phí thuế. Doanh nghiệp nên lưu trữ chứng từ như hợp đồng bán, biên bản bàn giao và hóa đơn để kiểm tra sau.

Nếu cần hỗ trợ soạn thảo, nộp hồ sơ hoặc theo dõi tiến trình, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán ACC.