Thẩm quyền kiểm tra giấy phép xây dựng đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo mọi công trình xây dựng tuân thủ đúng quy định pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ đầu tư và cộng đồng. Việc nắm rõ cơ quan nào có quyền kiểm tra giúp người dân tránh các sai phạm không đáng có và xử lý kịp thời khi có vấn đề phát sinh. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết và thực tiễn nhất. Cùng Công ty dịch vụ kế toán.

1. Tầm quan trọng của việc kiểm tra giấy phép xây dựng trong quản lý đô thị

Giấy phép xây dựng là văn bản pháp lý bắt buộc trước khi khởi công bất kỳ công trình nào. Việc kiểm tra thường xuyên giúp phát hiện sớm các trường hợp xây dựng không phép, sai phép hoặc sai thiết kế được duyệt.

Cơ quan chức năng thực hiện kiểm tra nhằm duy trì trật tự xây dựng, ngăn ngừa vi phạm ảnh hưởng đến an toàn công trình và môi trường xung quanh. Nhờ đó, người dân và doanh nghiệp có thể yên tâm thực hiện dự án đúng pháp luật, giảm thiểu rủi ro bị đình chỉ hoặc tháo dỡ sau này.

2. Các quy định chung về kiểm tra giấy phép xây dựng theo pháp luật hiện hành

Luật Xây dựng 2025 quy định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong công tác thanh tra, kiểm tra xây dựng.  Nghị định 217/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số nội dung về quản lý dự án đầu tư xây dựng, trong đó có quy định về kiểm tra điều kiện khởi công và giấy phép xây dựng.

Các văn bản này xác định rõ thẩm quyền, trình tự và nội dung kiểm tra mà không chồng chéo giữa các cấp chính quyền. Việc tuân thủ đúng các quy định giúp tạo môi trường xây dựng minh bạch và công bằng.

Xem thêm: Thủ tục cấp giấy phép xây dựng trang trại chăn nuôi

3. Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra giấy phép xây dựng?

Thẩm quyền kiểm tra giấy phép xây dựng thuộc về nhiều cơ quan khác nhau tùy theo cấp độ và loại công trình. Ủy ban nhân dân cấp phường/xã có thẩm quyền kiểm tra đối với công trình do mình cấp phép, bao gồm nhà ở riêng lẻ và công trình nhỏ. Sở Xây dựng cấp tỉnh chịu trách nhiệm kiểm tra các công trình do UBND tỉnh cấp phép hoặc thuộc nhóm công trình cấp I, cấp II.

Thanh tra Sở Xây dựng và Đội thanh tra xây dựng cấp phường/xã thực hiện kiểm tra đột xuất hoặc theo kế hoạch định kỳ. Ngoài ra, lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy có quyền kiểm tra phần liên quan đến an toàn phòng cháy khi công trình đã có giấy phép. Mỗi cơ quan hoạt động trong phạm vi thẩm quyền được pháp luật giao, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót.

Xem thêm: Thủ tục xin giấy phép xây dựng nhà 5 tầng chuẩn pháp lý

4. Nội dung kiểm tra và hậu quả khi vi phạm giấy phép xây dựng

Khi kiểm tra, cơ quan có thẩm quyền sẽ đối chiếu giấy phép với thực tế thi công về quy mô, vị trí, chiều cao, mật độ xây dựng và các điều kiện khác. Nếu phát hiện sai phạm, chủ đầu tư có thể bị yêu cầu dừng thi công, khắc phục hoặc tháo dỡ phần vi phạm.

Nghị định 339/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng, trong đó mức phạt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng tùy mức độ. Việc bị xử lý không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn ảnh hưởng đến tiến độ dự án và uy tín của chủ đầu tư.

5. Câu hỏi thường gặp

Thẩm quyền kiểm tra giấy phép xây dựng có thay đổi theo từng địa phương không?

Thẩm quyền được quy định thống nhất theo Luật Xây dựng và các nghị định hướng dẫn. Tuy nhiên, UBND cấp tỉnh có thể phân cấp cụ thể cho các sở, ban, ngành địa phương phù hợp với điều kiện thực tế, miễn là không trái với quy định chung của Trung ương.

Chủ đầu tư có quyền yêu cầu cơ quan nào kiểm tra lại giấy phép không?

Chủ đầu tư có quyền đề nghị cơ quan cấp trên hoặc Thanh tra Sở Xây dựng xem xét lại kết luận kiểm tra nếu cho rằng có sai sót. Quy trình khiếu nại được thực hiện theo Luật Khiếu nại 2011 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

Giấy phép xây dựng đã cấp có bị thu hồi khi nào?

Giấy phép có thể bị thu hồi nếu chủ đầu tư cung cấp thông tin sai sự thật, không thực hiện đúng nội dung giấy phép hoặc công trình vi phạm quy hoạch được duyệt. Việc thu hồi phải có quyết định bằng văn bản của cơ quan đã cấp phép.

Thẩm quyền kiểm tra giấy phép xây dựng là nội dung cần được hiểu rõ để mọi hoạt động xây dựng diễn ra hợp pháp và an toàn. Nếu bạn cần hỗ trợ chi tiết hơn về thủ tục hoặc gặp khó khăn trong quá trình thực hiện, hãy liên hệ Công ty dịch vụ kế toán để được tư vấn kịp thời và chính xác.