Thuế gtgt thực phẩm tươi sống là vấn đề pháp lý quan trọng mà các doanh nghiệp kinh doanh nông sản, thực phẩm thường gặp phải, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính toán chi phí và tuân thủ quy định thuế. Việc nắm rõ cách áp dụng thuế này giúp tránh các sai sót trong kê khai, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro bị xử phạt. Trong bối cảnh ngành thực phẩm tươi sống ngày càng sôi động tại Việt Nam, hiểu biết về thuế GTGT trở thành yếu tố then chốt để doanh nghiệp hoạt động bền vững. Cùng Công ty kế toán ACC khám phá chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Thuế GTGT thực phẩm tươi sống áp dụng sao?

Thuế GTGT đối với thực phẩm tươi sống được áp dụng không đồng nhất, mà phụ thuộc vào tình trạng chế biến và chủ thể bán hàng, cụ thể như sau:

Thứ nhất, thực phẩm tươi sống chưa qua chế biến (hoặc chỉ qua sơ chế thông thường như rửa, cắt, bảo quản lạnh) thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT khi do tổ chức, cá nhân trực tiếp sản xuất, nuôi trồng, đánh bắt bán ra. Quy định này nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và bình ổn giá tiêu dùng, được xác định theo Luật Thuế GTGT hiện hành (Luật năm 2024) và Nghị định số 181/2025/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn thi hành.

Thứ hai, trường hợp thực phẩm tươi sống được mua đi bán lại (doanh nghiệp, hộ kinh doanh thương mại, siêu thị…) nhưng vẫn chưa qua chế biến thành sản phẩm khác, thì áp dụng thuế suất GTGT 5%. Đây là mức thuế ưu đãi đối với nhóm hàng hóa thiết yếu phục vụ đời sống hằng ngày của người dân, theo quy định tại Luật và Nghị định nêu trên.

Thứ ba, nếu thực phẩm đã qua chế biến (đóng gói sẵn, tẩm ướp, nấu chín, chế biến thành món ăn…) thì không còn được coi là thực phẩm tươi sống, và áp dụng thuế suất GTGT 10% như hàng hóa, dịch vụ thông thường. Do đó, khi xác định nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý bản chất hàng hóa, mức độ chế biến và tư cách người bán để áp dụng thuế GTGT cho đúng, tránh sai sót khi kê khai và quyết toán thuế.

2. Đối tượng không chịu thuế GTGT đối với thực phẩm tươi sống

Đối tượng không chịu thuế GTGT đối với thực phẩm tươi sống được xác định rõ theo Luật Thuế GTGT hiện hành (Luật năm 2024) và văn bản hướng dẫn thi hành, với các nội dung trọng tâm sau:

Thứ nhất, về loại hàng hóa: Thực phẩm tươi sống chưa qua chế biến thành sản phẩm khác, bao gồm sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, hải sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường như: rửa sạch, phân loại, cắt, bảo quản lạnh, ướp đá… vẫn được coi là thực phẩm tươi sống thuộc diện xem xét không chịu thuế GTGT.

Thứ hai, về chủ thể bán hàng: Thực phẩm tươi sống không chịu thuế GTGT khi do tổ chức, cá nhân trực tiếp sản xuất, nuôi trồng, đánh bắt bán ra hoặc ở khâu nhập khẩu. Quy định này nhằm khuyến khích sản xuất nông nghiệp và giảm gánh nặng thuế cho người sản xuất ban đầu.

Thứ ba, phạm vi áp dụng cần lưu ý: Trường hợp thực phẩm tươi sống được mua đi bán lại qua khâu thương mại (doanh nghiệp, hộ kinh doanh, siêu thị…) thì không còn thuộc đối tượng không chịu thuế, mà chuyển sang chịu thuế GTGT theo thuế suất ưu đãi theo quy định. Vì vậy, khi xác định đối tượng không chịu thuế GTGT đối với thực phẩm tươi sống, cần đồng thời xét tính chất hàng hóa và vai trò của người bán để áp dụng đúng căn cứ pháp luật, tránh nhầm lẫn khi kê khai thuế.

>> Đọc thêm: Hướng dẫn kê khai bổ sung thuế GTGT

Xem thêm: Thuế GTGT tour du lịch nước ngoài phải đóng là bao nhiêu?

3. Các trường hợp chịu thuế GTGT liên quan đến thực phẩm tươi sống

Các trường hợp chịu thuế GTGT liên quan đến thực phẩm tươi sống được xác định dựa trên khâu kinh doanh và mức độ chế biến của sản phẩm theo Luật Thuế GTGT hiện hành (Luật năm 2024) và văn bản hướng dẫn. Cụ thể:

Thứ nhất, chịu thuế GTGT do kinh doanh thương mại: Thực phẩm tươi sống chưa qua chế biến nhưng được mua đi bán lại qua khâu thương mại (do doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, siêu thị, cửa hàng bán lẻ…) thì không thuộc diện không chịu thuế, mà phải chịu thuế GTGT theo thuế suất ưu đãi. Trường hợp này thường áp dụng cho thịt, cá, rau, củ, quả tươi do thương nhân thu mua từ người sản xuất rồi bán ra thị trường.

Thứ hai, chịu thuế GTGT do đã qua chế biến: Thực phẩm tươi sống nếu đã qua chế biến thành sản phẩm khác (như: ướp gia vị, tẩm bột, đóng gói sẵn kèm phụ gia, chế biến đông lạnh sâu có xử lý kỹ thuật…) thì không còn được coi là thực phẩm tươi sống sơ chế, và phải chịu thuế GTGT theo thuế suất thông thường hoặc thuế suất tương ứng với từng loại hàng hóa theo quy định.

Thứ ba, lưu ý khi áp dụng: Việc xác định chịu thuế GTGT đối với thực phẩm tươi sống không chỉ căn cứ vào tên gọi hàng hóa, mà cần xét bản chất hoạt động kinh doanh (sản xuất trực tiếp hay thương mại) và mức độ chế biến thực tế. Áp dụng sai đối tượng chịu thuế có thể dẫn đến kê khai sai thuế GTGT, bị truy thu và xử phạt theo quy định pháp luật về quản lý thuế.

4. Hướng dẫn kê khai thuế GTGT cho doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm tươi sống

Thứ nhất, xác định đúng đối tượng chịu thuế và không chịu thuế GTGT: Doanh nghiệp cần phân loại hàng hóa ngay từ khâu hạch toán. Theo Luật Thuế GTGT hiện hành và văn bản hướng dẫn, thực phẩm tươi sống chưa qua chế biến, do tổ chức, cá nhân trực tiếp sản xuất, nuôi trồng, đánh bắt bán ra thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp mua thực phẩm tươi sống từ người sản xuất để bán lại (khâu kinh doanh thương mại) thì phải kê khai, tính thuế GTGT theo thuế suất 5%, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Thứ hai, cách kê khai trên tờ khai thuế GTGT: Đối với hàng hóa không chịu thuế GTGT, doanh nghiệp vẫn kê khai trên Tờ khai mẫu 01/GTGT tại chỉ tiêu dành cho hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế, nhưng không tính thuế đầu ra. Đối với hàng hóa chịu thuế GTGT (thuế suất 5%), doanh nghiệp kê khai doanh thu tính thuế, thuế GTGT đầu ra tương ứng; đồng thời được khấu trừ thuế GTGT đầu vào nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện về hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật thuế.

Thứ ba, lưu ý quan trọng khi kê khai: Doanh nghiệp cần lưu giữ hợp đồng, hóa đơn mua vào, chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa (mua trực tiếp từ người sản xuất hay qua trung gian) để làm căn cứ xác định đúng nghĩa vụ thuế. Trường hợp thực phẩm tươi sống đã qua chế biến (ướp gia vị, đóng gói sẵn kèm phụ gia, chế biến sâu…) thì không áp dụng diện không chịu thuế, mà phải kê khai thuế GTGT theo mức thuế suất tương ứng, tránh rủi ro bị ấn định thuế, truy thu và xử phạt.

5. Câu hỏi thường gặp

Thực phẩm tươi sống nào cụ thể không chịu thuế GTGT?

Theo quy định về thuế GTGT, thực phẩm tươi sống chưa qua chế biến thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Cụ thể gồm: thịt gia súc, gia cầm tươi sống; thủy sản, hải sản đánh bắt hoặc nuôi trồng chưa qua chế biến; rau, củ, quả tươi; trứng tươi; gạo, ngô, khoai, sắn chưa chế biến thành sản phẩm khác. Trường hợp các thực phẩm này đã qua sơ chế, tẩm ướp, đóng hộp hoặc chế biến thành món ăn thì không còn thuộc diện không chịu thuế.

Nếu thực phẩm tươi sống được đông lạnh thì áp dụng thuế GTGT như thế nào?

Thực phẩm tươi sống được đông lạnh vẫn được coi là chưa qua chế biến nếu chỉ áp dụng biện pháp bảo quản (làm lạnh, cấp đông) để giữ nguyên trạng thái ban đầu. Do đó, các mặt hàng như thịt, cá, hải sản, rau củ đông lạnh nhưng không tẩm ướp, không chế biến thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Ngược lại, nếu thực phẩm đông lạnh đã qua sơ chế sâu, tẩm gia vị, chế biến sẵn thì phải chịu thuế GTGT theo thuế suất tương ứng (thường là 5% hoặc 10%).

Doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm tươi sống có được khấu trừ thuế đầu vào không?

Doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm tươi sống thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT thì không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào liên quan đến hoạt động này. Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ phục vụ kinh doanh thực phẩm tươi sống phải tính vào chi phí hoặc nguyên giá. Trường hợp doanh nghiệp vừa kinh doanh thực phẩm tươi sống không chịu thuế, vừa có hoạt động chịu thuế GTGT thì chỉ được khấu trừ phần thuế đầu vào phân bổ cho hoạt động chịu thuế. Quy định này căn cứ Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và văn bản hướng dẫn thi hành.

Thuế gtgt thực phẩm tươi sống đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về quy định pháp luật để doanh nghiệp tránh rủi ro và tối ưu hóa hoạt động. Việc áp dụng đúng không chỉ giúp tuân thủ mà còn nâng cao lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Để nhận tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ kê khai thuế hiệu quả, hãy liên hệ Công ty kế toán ACC ngay hôm nay. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng bạn.